Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 25

पृथ्व्यंबु तेजो वायुश्च गगनं यन्मयं विदुः । मूलप्रकृतिरूपा या सा चकारोत्तम तपः

pṛthvyaṃbu tejo vāyuśca gaganaṃ yanmayaṃ viduḥ | mūlaprakṛtirūpā yā sā cakārottama tapaḥ

Sie, von der man weiß, dass Erde, Wasser, Feuer, Wind und Himmel aus ihr bestehen; sie, deren Gestalt die Mūla-Prakṛti ist, vollbrachte die höchste Askese.

पृथ्वीearth
पृथ्वी:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपृथ्वी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; समाहार-गणना (पञ्चमहाभूत-निर्देशे)
अम्बुwater
अम्बु:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअम्बु (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन
तेजःfire/energy
तेजः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतेजस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन
वायुःwind/air
वायुः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवायु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपात (conjunction)
गगनम्sky/ether
गगनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootगगन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन
यन्मयम्consisting of which / made of which
यन्मयम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootयत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + मय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (यस्य मयम् = made of which)
विदुःthey know
विदुः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootविद् (धातु)
Formलिट् (परिपूर्णभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद
मूलप्रकृतिरूपाhaving the form of the primordial nature
मूलप्रकृतिरूपा:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमूल (प्रातिपदिक) + प्रकृति (प्रातिपदिक) + रूप (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (मूलप्रकृतेः रूपा = having the form of the root-nature)
याwho/which
या:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; सम्बन्ध-प्रत्यय (relative pronoun)
साshe/that
सा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; तद्-प्रत्यय (correlative pronoun)
चकारdid/performed
चकार:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलिट् (परिपूर्णभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
उत्तमम्supreme
उत्तमम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootउत्तम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; तपः-विशेषण
तपःausterity/penance
तपः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन

Gālava (continuing)

Type: kshetra

Scene: The Devi is envisioned as the very fabric of the five elements—earth beneath, waters nearby, a sacrificial flame, moving wind, and vast sky—while she performs supreme austerity, unmoved amid elemental motion.

P
Pañcabhūtas (earth, water, fire, wind, sky)
M
Mūlaprakṛti
D
Devī/Pārvatī (implied)

FAQs

The cosmic source itself models supreme discipline—affirming tapas as a potent, sanctifying power.

The verse is embedded in the Hāṭakeśvara-kṣetra Māhātmya narrative of the Nāgara-khaṇḍa.

Uttama-tapas (the highest austerity) is praised as the practice undertaken.