Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 12

Devanagari script

यशः सौभाग्यमतुलं क्षमासत्यादयो गुणाः । सुलभं तपसा नित्यं तपश्चर्त्तुं न शक्यते

Transliteration

yaśaḥ saubhāgyamatulaṃ kṣamāsatyādayo guṇāḥ | sulabhaṃ tapasā nityaṃ tapaścarttuṃ na śakyate

Translation

Ruhm, unvergleichliches Glück und Tugenden wie Nachsicht und Wahrhaftigkeit werden beständig durch Askese erlangt; doch Askese durchzuhalten ist nicht leicht.

Word by Word

• यशः: fame
• यशः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यशस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• सौभाग्यम्: good fortune
• सौभाग्यम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सौभाग्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• अतुलम्: incomparable
• अतुलम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अतुल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• क्षमा: forbearance
• क्षमा: Karta (Member of subject list)
• Type: Noun
• Root: क्षमा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (समाहार-द्वन्द्व/समुच्चय-गण में प्रथम पद)

• सत्य: truth
• सत्य: Karta (Member of subject list)
• Type: Noun
• Root: सत्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (समाहार-गण में)

• आदयः: and the like
• आदयः: Sambandha (Etc.-marker)
• Type: Indeclinable
• Root: आदि (प्रातिपदिक)
• Form: समासान्त-प्रयोगे बहुवचन-प्रथमा (ādi as ‘etc.’ marker); गणवाचक-अव्ययवत् प्रयोग

• गुणाः: qualities
• गुणाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गुण (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• सुलभम्: easy to obtain
• सुलभम्: Visheshana (Predicate adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सु (उपसर्ग/अव्यय) + लभ्य (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• तपसा: by austerity
• तपसा: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• नित्यम्: always
• नित्यम्: Adhikarana (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: नित्य (प्रातिपदिक)
• Form: क्रियाविशेषण-अव्यय (adverbial accusative)

• तपः: austerity
• तपः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन

• चर्त्तुम्: to practice, to undertake
• चर्त्तुम्: Prayojana (Purpose/Infinitival complement)
• Type: Verb
• Root: चर् (धातु)
• Form: तुमुन्-प्रत्ययान्त (Infinitive), परस्मैपद-धातु; अर्थे ‘to practice’

• न: not
• न: Pratishedha (Negation)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्यय (negation particle)

• शक्यते: is possible
• शक्यते: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: शक् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि-प्रयोग (Passive)

Speaker

Īśvara (Śiva)

Visual Art Cues

Scene: A contemplative teacher-figure enumerates virtues—kṣamā and satya—while an ascetic in the background struggles with severe penance, emphasizing difficulty and restraint.

Characters & Entities

• Tapas
• Kṣamā
• Satya
• Yaśas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Tapas is shown to refine character—producing truthfulness and forbearance—though it demands steady endurance.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No named site appears in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

General emphasis on practicing tapas consistently; no particular vrata-procedure is detailed.