Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 35

अत्र कात्यायनेनोक्तं यद्वचः सुमहात्मना । तच्छृण्वन्तु द्विजाः सर्वे प्रायश्चित्ती तथाप्ययम्

atra kātyāyanenoktaṃ yadvacaḥ sumahātmanā | tacchṛṇvantu dvijāḥ sarve prāyaścittī tathāpyayam

„Hier sind die Worte, die der großherzige Kātyāyana gesprochen hat—mögen alle Zweimalgeborenen sie hören. Und doch gibt es auch für diesen Fall ein Prāyaścitta, eine Sühne.“

अत्रhere
अत्र:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootatra (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (locative adverb)
कात्यायनेनby Kātyāyana
कात्यायनेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootkātyāyana (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; व्यक्तिनाम
उक्तम्said; stated
उक्तम्:
Kriya (विधेय)
TypeVerb
Root√vac (धातु); ukta (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्यय, past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; ‘said/declared’
यत्which; that
यत्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootyad (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; सम्बन्धसूचक (‘which/that’)
वचःstatement; words
वचः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvacas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन
सुमहात्मनाby the very great-souled (one)
सुमहात्मना:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootsu (उपसर्ग/अव्यय) + mahātman (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय/उपपद-समास (‘सुमहान् आत्मा यस्य’/‘अतिमहात्मा’); पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन
तत्that
तत्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Roottad (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; निर्देशक (‘that’)
शृण्वन्तुlet them hear
शृण्वन्तु:
Kriya (आज्ञा)
TypeVerb
Root√śru (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, बहुवचन (आज्ञार्थे/विधिलिङ्गार्थे)
द्विजाःthe twice-born (Brahmins)
द्विजाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdvija (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
सर्वेall
सर्वे:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषण
प्रायश्चित्तीone who performs expiation; expiatory
प्रायश्चित्ती:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootprāyaścitta (प्रातिपदिक) + -in (इन् प्रत्यय)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; इन्-प्रत्ययान्त विशेषण (‘one who has expiation/penance’)
तथाthus; likewise
तथा:
Discourse (समुच्चय/अन्वय)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण/समुच्चयार्थ (thus; likewise)
अपिalso; even
अपि:
Discourse (निपात)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (also/even)
अयम्this (one/thing)
अयम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootidam (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम

Śāṇḍilya (quoted within Sūta’s narration)

Type: kshetra

Listener: sarve dvijāḥ (all twice-born present)

Scene: Śāṇḍilya shifts from rebuke to instruction, invoking Kātyāyana’s words; brāhmaṇas sit attentively as in a dharma-sabhā, palms joined, ready to hear prāyaścitta.

K
Kātyāyana
Ś
Śāṇḍilya
D
dvijas (brāhmaṇas)

FAQs

Scriptural authority provides structured expiation; dharma offers remedies even for grave situations.

The passage proceeds to glorify Viṣṇupadī Gaṅgā in this kṣetra as a direct means of purification.

Prāyaścitta (expiation) is explicitly introduced, with details enumerated in the following verses.