Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 11

देवावताराश्च तथा चतुर्विंशतिसंख्यकाः । मासा मार्गशिराद्याश्च मासार्द्धाः पक्षसंज्ञकाः

devāvatārāśca tathā caturviṃśatisaṃkhyakāḥ | māsā mārgaśirādyāśca māsārddhāḥ pakṣasaṃjñakāḥ

Ebenso werden die göttlichen Herabkünfte (Avatāras) als vierundzwanzig gezählt. Die Monate, beginnend mit Mārgaśīrṣa, und die Halbmonate, die man pakṣa nennt, werden ebenfalls in dieser heiligen Ordnung gerechnet.

devāvatārāḥdivine incarnations
devāvatārāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootdeva + avatāra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुषः—देवानाम् अवताराः
caand
ca:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय
tathālikewise
tathā:
Sambandha (Adverbial)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
caturviṃśati-saṃkhyakāḥnumbering twenty-four
caturviṃśati-saṃkhyakāḥ:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootcaturviṃśati (संख्या) + saṃkhyaka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुषः—चतुर्विंशतिः संख्या यस्य/येषाम्
māsāḥmonths
māsāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootmāsa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
mārgaśirādyāḥbeginning with Mārgaśīrṣa
mārgaśirādyāḥ:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootmārgaśiras (प्रातिपदिक) + ādya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुषः—मार्गशीर्षः आदिः येषाम् (beginning with Mārgaśīrṣa)
caand
ca:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय
māsārdhāḥhalf-months
māsārdhāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootmāsa + ardha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुषः—मासस्य अर्धाः (half-months)
pakṣasaṃjñakāḥcalled ‘pakṣa’
pakṣasaṃjñakāḥ:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootpakṣa (प्रातिपदिक) + saṃjñaka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुषः—पक्ष इति संज्ञा येषाम्

Brahmā (in Brahma–Nārada dialogue; implied by section context)

Tirtha: Hāṭakeśvara-kṣetra (chapter frame)

Type: kshetra

Listener: Nārada

Scene: A didactic tableau: sages indicate a mandala of time—twelve months and bright/dark fortnights—encircling twenty-four divine forms, suggesting a sacred arithmetic of the cosmos.

M
Mārgaśīrṣa
P
Pakṣa (fortnight)
D
Devāvatāras

FAQs

Puranic dharma sanctifies cosmic order by mapping devotion onto structured cycles of time—months and fortnights become supports for worship.

The broader glorification belongs to Hāṭakeśvara-kṣetra within Nāgarakhaṇḍa’s Tīrthamāhātmya, with emphasis on Śāligrāma devotion.

A calendrical approach to worship—reckoning devotional practice through months (māsa) and fortnights (pakṣa).