Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 1

नारद उवाच । उपचारैः षोडशभिः पूजनं क्रियते कथम् । ते के षोडश भावाः स्युर्नित्यं ये शयने हरेः

nārada uvāca | upacāraiḥ ṣoḍaśabhiḥ pūjanaṃ kriyate katham | te ke ṣoḍaśa bhāvāḥ syurnityaṃ ye śayane hareḥ

Nārada sprach: „Wie wird die Verehrung mit den sechzehn Upacāra, den rituellen Diensten, vollzogen? Und welche sind in Wahrheit jene sechzehn hingebungsvollen Observanzen, die täglich darzubringen sind, wenn Hari in seinem heiligen Zustand des ‚Liegens‘ weilt?“

nāradaḥNārada
nāradaḥ:
Karta (Speaker/कर्ता)
TypeNoun
Rootnārada (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
uvācasaid
uvāca:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
Formलिट् (perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
upacāraiḥwith services/offerings
upacāraiḥ:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootupacāra (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन
ṣoḍaśabhiḥby sixteen
ṣoḍaśabhiḥ:
Karaṇa-visheshaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootṣoḍaśa (संख्या-प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; संख्यावाचक विशेषण
pūjanamworship
pūjanam:
Karta (Grammatical subject of passive)
TypeNoun
Rootpūjana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
kriyateis done/performed
kriyate:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootkṛ (धातु)
Formलट् (present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि प्रयोग (passive sense)
kathamhow?
katham:
Kriya-visheshaṇa (Interrogative adverb)
TypeIndeclinable
Rootkatham (अव्यय)
Formअव्यय; प्रश्नार्थक क्रियाविशेषण
tethose
te:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; सर्वनाम
kewhich/what (ones)?
ke:
Karta-visheshaṇa (Interrogative qualifier)
TypeNoun
Rootkim (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; प्रश्नवाचक सर्वनाम
ṣoḍaśasixteen
ṣoḍaśa:
Karta-visheshaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootṣoḍaśa (संख्या-प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् संख्याशब्दः; अत्र विशेषणरूपेण (sixteen)
bhāvāḥmodes/acts, observances
bhāvāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootbhāva (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
syuḥmay be / should be
syuḥ:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootas (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन
nityamalways
nityam:
Kriya-visheshaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootnitya (प्रातिपदिक)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
yewhich (that)
ye:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; सम्बन्धसूचक सर्वनाम
śayanein/at the resting (posture/bed)
śayane:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootśayana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन
hareḥof Hari (Viṣṇu)
hareḥ:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Roothari (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन

Nārada

Tirtha: Hāṭakeśvara-kṣetra (context)

Type: kshetra

Scene: Nārada, with vīṇā, respectfully questions Brahmā about the sixteen upacāras; an icon of reclining Hari (Śeṣaśāyī) is envisioned behind them.

N
Nārada
H
Hari (Viṣṇu)

FAQs

True devotion is expressed through disciplined, complete worship—offering all sixteen services with steady daily reverence.

The immediate verse is procedural (pūjā) within the Hāṭakeśvara-kṣetra māhātmya setting, rather than naming a new tīrtha.

Ṣoḍaśopacāra-pūjā (worship by sixteen services) and daily observances during Hari’s śayana (reclining) period.