Home›Skanda Purana›Nagara Khanda›Tirtha Mahatmya›Adhyaya 237›Shloka 237
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 237

Devanagari script

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये शेषशाय्युपाख्याने ब्रह्मनारदसंवादे चातुर्मास्यमाहात्म्ये व्रतमहिमवर्णनंनाम सप्तत्रिं शदुत्तरद्विशततमोऽध्यायः

Transliteration

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ ṣaṣṭhe nāgarakhaṇḍe hāṭakeśvarakṣetramāhātmye śeṣaśāyyupākhyāne brahmanāradasaṃvāde cāturmāsyamāhātmye vratamahimavarṇanaṃnāma saptatriṃ śaduttaradviśatatamo'dhyāyaḥ

Translation

So endet das 237. Kapitel mit dem Titel „Die Beschreibung der Herrlichkeit des Gelübdes“ im Skanda-Mahāpurāṇa—innerhalb der Saṃhitā von einundachtzigtausend Versen—im sechsten (Nāgara) Khaṇḍa, in der Tīrtha-Verherrlichung des heiligen Gebietes Hāṭakeśvara, in der Erzählung vom Śeṣaśāyī, im Dialog zwischen Brahmā und Nārada, über die Größe der Cāturmāsya-Observanz.

Word by Word
इतिthus
इति:
Discourse marker (Nirnaya/निगमन)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; इत्यर्थक-निगमन (quotative/concluding particle)
श्रीस्कांदेin the Śrī Skanda (Purāṇa)
श्रीस्कांदे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootश्री + स्कन्द (प्रातिपदिक-समूह)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; अधिकरण; कर्मधारयः: श्री-स्कन्द = ‘the venerable Skanda (Purāṇa)’
महापुराणेin the Mahāpurāṇa
महापुराणे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमहा + पुराण (प्रातिपदिक-समूह)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; अधिकरण; कर्मधारयः
एकाशीतिसाहस्र्याम्in the (collection) of eighty-one thousand (verses)
एकाशीतिसाहस्र्याम्:
Adhikarana (Locative qualifier/अधिकरण-विशेषण)
TypeAdjective
Rootएकाशीति + साहस्री (प्रातिपदिक-समूह)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; संहितायाम् इति विशेषण; द्विगु-समासः: एकाशीति-साहस्री = ‘(consisting of) eighty-one thousand’
संहितायाम्in the Saṃhitā
संहितायाम्:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootसंहिता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; अधिकरण
षष्ठेin the sixth
षष्ठे:
Adhikarana (Locative qualifier/अधिकरण-विशेषण)
TypeAdjective
Rootषष्ठ (क्रमवाचक-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; नागरखण्डे इति विशेषण
नागरखण्डेin the Nāgara-khaṇḍa
नागरखण्डे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootनागर + खण्ड (प्रातिपदिक-समूह)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; अधिकरण; समासः: नागर-खण्ड = ‘Nāgara section’
हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्येin the Māhātmya of the Hāṭakeśvara-kṣetra
हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootहाटकेश्वर + क्षेत्र + माहात्म्य (प्रातिपदिक-समूह)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; अधिकरण; समासः: हाटकेश्वर-क्षेत्र-माहात्म्य = ‘the greatness of Hāṭakeśvara sacred region’
शेषशाय्युपाख्यानेin the Śeṣaśāyī episode
शेषशाय्युपाख्याने:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootशेषशायी + उपाख्यान (प्रातिपदिक-समूह)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; अधिकरण; समासः: शेषशायी-उपाख्यान = ‘the episode of Śeṣaśāyī’
ब्रह्मनारदसंवादेin the dialogue of Brahmā and Nārada
ब्रह्मनारदसंवादे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootब्रह्म + नारद + संवाद (प्रातिपदिक-समूह)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; अधिकरण; द्वन्द्व-समासः: ब्रह्म-नारद (समाहार/इतरेतर) + संवाद
चातुर्मास्यमाहात्म्येin the Māhātmya of Cāturmāsya
चातुर्मास्यमाहात्म्ये:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootचातुर्मास्य + माहात्म्य (प्रातिपदिक-समूह)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; अधिकरण; समासः: चातुर्मास्य-माहात्म्य = ‘the greatness of Cāturmāsya’
व्रतमहिमवर्णनंthe description of the glory of the vow
व्रतमहिमवर्णनं:
Karta (Apposition/नाम)
TypeNoun
Rootव्रत + महिमा + वर्णन (प्रातिपदिक-समूह)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अध्यायः इति विशेषण (नामधेय-पूर्वपद)
नामnamed
नाम:
Discourse marker (Naming/नामनिर्देश)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formअव्यय; नामार्थक (designative particle: ‘called’)
सप्तत्रिंशत्thirty-seven
सप्तत्रिंशत्:
Karta (Numeral qualifier/संख्या-विशेषण)
TypeAdjective
Rootसप्तत्रिंशत् (संख्यावाचक-प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् संख्याशब्दः; उत्तरपद-विशेषण (अध्यायः इति)
उत्तरplus; additional
उत्तर:
Karta (Numeral compound part)
TypeAdjective
Rootउत्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग-प्रातिपदिक; समासे पूर्वपद; ‘additional/plus’ अर्थे
द्विशततमःtwo-hundredth
द्विशततमः:
Karta (Ordinal qualifier/क्रम-विशेषण)
TypeAdjective
Rootद्विशततम (क्रमवाचक-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अध्यायः इति विशेषण; द्विगु/संख्यासमास-आधारित क्रमवाचक: ‘two-hundredth’
अध्यायःchapter
अध्यायः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअध्याय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्ता/विधेय-प्रधान (colophon subject)
Speaker

Narratorial colophon (textual closure formula)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Hāṭakeśvara-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Purāṇic audience (implicit)

Visual Art Cues

Scene: A manuscript colophon moment: sages in assembly conclude a chapter; palm-leaf manuscript, ink-pot, and a shrine silhouette of Śeṣaśāyī in the background.

Characters & Entities
S
Skanda Purāṇa
N
Nāgara Khaṇḍa
H
Hāṭakeśvara-kṣetra
Ś
Śeṣaśāyī
B
Brahmā
N
Nārada
C
Cāturmāsya

FAQs

It formally seals the teaching by locating it within a sacred narrative framework—affirming that vows like Cāturmāsya are preserved as authoritative dharma within Purāṇic tradition.

Hāṭakeśvara-kṣetra, presented within the Nāgara Khaṇḍa’s Tīrthamāhātmya.

No direct prescription appears in the colophon; it identifies the chapter as describing the glory (mahima) of the Cāturmāsya vrata.

←Previous Verse
Next Verse→