Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 22

जीवन्मुक्तो नरः प्रोक्तो नैव लिप्य ति पातकैः । व्रतं कृतं सकृदपि सदैव हि महाफलम्

jīvanmukto naraḥ prokto naiva lipya ti pātakaiḥ | vrataṃ kṛtaṃ sakṛdapi sadaiva hi mahāphalam

Ein solcher Mensch wird «jīvanmukta» genannt, im Leben schon befreit, und wird von Sünden nicht befleckt. Selbst ein Gelübde, nur einmal vollzogen, trägt wahrlich immer große Frucht.

जीवत्-मुक्तःliberated while living
जीवत्-मुक्तः:
Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootजीवत् (कृदन्त, √जीव् धातु; वर्तमानकृदन्त) + मुक्त (कृदन्त, √मुच् धातु; भूतकृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः ‘जीवन् एव मुक्तः’
नरःa man
नरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन
प्रोक्तःis declared
प्रोक्तः:
Kriya (Predicate/क्रिया-भाव)
TypeVerb
Rootप्रोक्त (कृदन्त, √वच् धातु; भूतकृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; भूतकृदन्त (PPP) — ‘said/declared’ (कर्मणि प्रयोग)
not
:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation particle)
एवindeed/at all
एव:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-अव्यय (emphatic particle)
लिप्यतेis tainted/defiled
लिप्यते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√लिप् (धातु)
Formलट्-लकार (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद; कर्मणि प्रयोग (passive)
पातकैःby sins
पातकैः:
Karana/Hetu (Instrument/Cause/करण-हेतु)
TypeNoun
Rootपातक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, बहुवचन (करण/हेतु)
व्रतम्a vow/observance
व्रतम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootव्रत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन
कृतम्performed
कृतम्:
Kriya (Predicate/क्रिया-भाव)
TypeVerb
Rootकृत (कृदन्त, √कृ धातु; भूतकृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन; भूतकृदन्त (PPP) — ‘done/performed’
सकृत्once
सकृत्:
Adhikarana (Adverbial/अव्यय-विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसकृत् (अव्यय)
Formकाल/आवृत्ति-वाचक-अव्यय (adverb of frequency)
अपिeven
अपि:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपेक्षा-अव्यय (particle: even/also)
सदाalways
सदा:
Adhikarana (Adverbial/अव्यय-विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb of time)
एवindeed
एव:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-अव्यय
हिfor/indeed
हि:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formहेतौ/निश्चयार्थक-अव्यय (particle: for/indeed)
महा-फलम्great fruit/result
महा-फलम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + फल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः ‘महत् फलम्’

Skanda (deduced; exact speaker not stated in snippet)

Type: kshetra

Scene: A serene liberated pilgrim walking through a tīrtha crowd untouched by symbolic ‘stains’ (dark wisps dissolving before reaching him); a radiant aura of calm; a small vow-token (tulasī, sacred thread, vrata-mark) indicating the once-performed vow whose fruit endures.

J
jīvanmukti

FAQs

Sincere observance purifies so deeply that one is described as jīvanmukta, and even a single rightly-done vrata yields enduring great merit.

No specific tīrtha is named in this verse; the focus is the mahātmya (greatness) of vrata within the broader tīrtha narrative.

The prescription is vrata-performance itself, emphasized as highly efficacious even if undertaken once.