Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 8

Devanagari script

अशाकभोजी दीर्घायुश्चातुर्मास्येऽभिजायते । रसत्यागान्महाप्राणी मधुत्यागात्सुलोचनः

Transliteration

aśākabhojī dīrghāyuścāturmāsye'bhijāyate | rasatyāgānmahāprāṇī madhutyāgātsulocanaḥ

Translation

Während der Cāturmāsya-Observanz erlangt, wer auf Gemüse verzichtet, ein langes Leben. Durch Entsagung der Anhaftung an Geschmäcke gewinnt man große Lebenskraft, und durch Verzicht auf Honig wird man mit schönen Augen gesegnet.

Word by Word

• अशाकभोजी: one who does not eat vegetables
• अशाकभोजी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अ + शाक + भोजिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नञ्-तत्पुरुषः (शाकं न भोजी)

• दीर्घायुः: long-lived
• दीर्घायुः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: दीर्घ + आयुस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः कर्मधारयः (दीर्घम् आयुः यस्य)

• चातुर्मास्ये: in Cāturmāsya
• चातुर्मास्ये: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: चातुर्मास्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• अभिजायते: is born/comes to be
• अभिजायते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अभि + जन् (धातु)
• Form: लट्, आत्मनेपद; प्रथमपुरुष, एकवचन; उपसर्गः अभि

• रसत्यागात्: from giving up tastes/juices
• रसत्यागात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: रस + त्याग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (रसस्य त्यागात्)

• महाप्राणी: great-vitality/strong
• महाप्राणी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: महा + प्राणिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (महान् प्राणी)

• मधुत्यागात्: from giving up honey
• मधुत्यागात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: मधु + त्याग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (मधोः/मधुनः त्यागात्)

• सुलोचनः: beautiful-eyed
• सुलोचनः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सु + लोचन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (सुन्दरं लोचनं यस्य)

Speaker

Skanda (deduced from Nāgara-khaṇḍa Tīrthamāhātmya instructional tone)

Visual Art Cues

Scene: Monsoon setting: a devotee under a temple eave, rain beyond, eating a simple sāttvika meal without vegetables/honey; a priest recites while the devotee offers water and flowers; eyes depicted bright and calm.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Self-restraint in diet during Cāturmāsya purifies the senses and yields auspicious bodily and spiritual fruits.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

This verse functions as Cāturmāsya-vrata phalaśruti within the Tīrthamāhātmya setting; no single tīrtha is named in this line.

What ritualistic prescription is mentioned?

Dietary niyamas for Cāturmāsya: abstaining from vegetables, from indulgence in tastes, and from honey.