Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 34

Devanagari script

सविशेषमहाबुद्धिः स्वामिकार्यप्रसिद्धये । अथ तं चाधकः प्राह प्रविहस्य महाबलः

Transliteration

saviśeṣamahābuddhiḥ svāmikāryaprasiddhaye | atha taṃ cādhakaḥ prāha pravihasya mahābalaḥ

Translation

Mit außergewöhnlich großer Einsicht begabt, handelte der Bote, um das Anliegen seines Herrn zu vollenden. Da lachte der mächtige Adhaka laut auf und sprach zu ihm.

Word by Word

• सविशेषमहाबुद्धिः: one of exceptionally great intellect
• सविशेषमहाबुद्धिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: स-विशेष + महा + बुद्धि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; बहुव्रीहिः = ‘विशेषेण महती बुद्धिः यस्य सः’

• स्वामिकार्यप्रसिद्धये: for the accomplishment/public success of the master’s task
• स्वामिकार्यप्रसिद्धये: Sampradana (Purpose/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: स्वामि + कार्य + प्रसिद्धि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, चतुर्थी (सम्प्रदान/प्रयोजन), एकवचनम्; ‘स्वामि-कार्य-प्रसिद्धि’ = स्वामिनः कार्यस्य प्रसिद्धिः (षष्ठी-तत्पुरुष-श्रृङ्खला)

• अथ: then; now
• अथ: Sambandha (Discourse marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्यय (अनन्तर/आरम्भबोधकः)

• तम्: to him
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय (समुच्चयबोधक-निपातः)

• अधकः: Andhaka
• अधकः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अन्धक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; पाठे ‘अधकः’ = ‘अन्धकः’ (लोप/भ्रंश)

• प्राह: said
• प्राह: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-आह्/अह् (धातु)
• Form: लिट्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम्

• प्रविहस्य: having laughed
• प्रविहस्य: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: प्र-वि-हस् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-प्रायः ल्यबन्त/तुमुन्-रहितः; ‘प्रविहस्य’ = ‘प्रहस्य/हसित्वा’ (absolutive sense)

• महाबलः: mighty; of great strength
• महाबलः: Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महा + बल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; ‘महान् बलः यस्य’/‘महाबलः’—अधकः इति विशेषणम्

Speaker

Adhaka

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: The intelligent messenger, intent on fulfilling his lord’s purpose, stands firm; Andhaka, powerful and confident, responds with loud laughter, dismissing the warning.

Characters & Entities

• Adhaka

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even in sacred narratives, speech and intent reveal dharma: a messenger’s duty is faithful execution, while arrogance begins with mocking laughter.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The wider Adhyāya context points toward the Kāśī/Vārāṇasī–Kailāsa sacred axis within the Tīrthamāhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

None in this verse; it is narrative setup introducing Adhaka’s response.