Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 8

Devanagari script

श्रीसूर्य उवाच । तच्छ्रुत्वा स तथा चक्रे ब्राह्मणः श्रद्धयाऽन्वितः । विमुक्तश्च तदा कुष्ठाद्दिव्यदेहमवाप्तवान्

Transliteration

śrīsūrya uvāca | tacchrutvā sa tathā cakre brāhmaṇaḥ śraddhayā'nvitaḥ | vimuktaśca tadā kuṣṭhāddivyadehamavāptavān

Translation

Śrī Sūrya sprach: „Als er dies hörte, tat der Brahmane genau so, von Glauben erfüllt. Da wurde er von der Lepra befreit und erlangte einen göttlichen Leib.“

Word by Word

• श्रीसूर्यः: the venerable Sun (Śrī-Sūrya)
• श्रीसूर्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: श्रीसूर्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासः—श्री + सूर्य (कर्मधारयः)

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्

• तत्: that (it)
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• श्रुत्वा: having heard
• श्रुत्वा: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: क्त्वान्त (Absolutive/Gerund)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• तथा: thus, in that manner
• तथा: Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (adverb of manner)

• चक्रे: did, performed
• चक्रे: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपदम्

• ब्राह्मणः: the Brahmin
• ब्राह्मणः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ब्राह्मण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• श्रद्धया: with faith
• श्रद्धया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: श्रद्धा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन

• अन्वितः: endowed (with)
• अन्वितः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अन्वित (कृदन्त-प्रातिपदिक; अनु + इ (धातु) + क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त विशेषण

• विमुक्तः: freed, released
• विमुक्तः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: विमुक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक; वि + मुच् (धातु) + क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)

• तदा: then
• तदा: Kala-adhikarana (Time/कालाधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (temporal adverb)

• कुष्ठात्: from leprosy
• कुष्ठात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: कुष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन

• दिव्यदेहम्: a divine body
• दिव्यदेहम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दिव्य + देह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; समासः—दिव्यः देहः (कर्मधारयः)

• अवाप्तवान्: obtained
• अवाप्तवान्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अवाप् (धातु)
• Form: क्तवतु-प्रत्ययान्त (Perfect participle, active sense); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

Speaker

Sūrya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Puṇyahrada

Type: kund

Skanda Dialogue

Listener: The audience of the mahatmya (implied)

Visual Art Cues

Scene: After completing the vow, the brāhmaṇa emerges from the pond radiant; diseased skin vanishes, replaced by a luminous divine body, while Sūrya’s rays crown him.

Characters & Entities

• Sūrya
• Brāhmaṇa
• Kuṣṭha (leprosy)
• Divya-deha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śraddhā (faith) joined with correct practice makes tīrtha observance spiritually transformative, not merely symbolic.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Puṇyahrada, implied as the site where the brāhmaṇa performed the prescribed observance.

What ritualistic prescription is mentioned?

Carrying out the instructed vrata exactly—snāna at the tīrtha and the prescribed devotional acts—resulting in cure and exaltation.