Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 79

Devanagari script

एवमुक्तस्तु सौमित्रिर्गत्वा तत्र द्विजोत्तमाः । तीर्थे स्नानाच्च संपन्नो विशुद्धः शक्रसेविते । रामोऽपि तत्र गत्वाशु मार्कंडेयवराश्रमे

Transliteration

evamuktastu saumitrirgatvā tatra dvijottamāḥ | tīrthe snānācca saṃpanno viśuddhaḥ śakrasevite | rāmo'pi tatra gatvāśu mārkaṃḍeyavarāśrame

Translation

So angesprochen ging Saumitri dorthin, o Beste der Zweimalgeborenen. Durch das Bad in jener Tīrtha, die von Śakra (Indra) verehrt und besucht wird, wurde er gereinigt. Auch Rāma eilte dorthin, zur vortrefflichen Einsiedelei des Mārkaṇḍeya.

Word by Word

• एवम्: thus
• एवम्: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक-अव्ययम् (thus)

• उक्तः: having been told
• उक्तः: Karta (Subject with predicate/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: √वच् (धातु) → उक्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्तः (past passive participle), पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘सौमित्रिः’ इत्यस्य विशेषणम् (having been told/addressed)

• तु: then/indeed
• तु: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपातः (conjunctive particle)

• सौमित्रिः: Saumitri (Lakṣmaṇa)
• सौमित्रिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सौमित्रि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• गत्वा: having gone
• गत्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: √गम् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययम् (gerund): having gone

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्ययम् (there)

• द्विजोत्तमाः: O best of the twice-born (Brahmins)
• द्विजोत्तमाः: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक) + उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समासः (उत्तमाः द्विजाः); पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; सम्बोधनार्थे/प्रथमार्थे पाठभेद-संभवः

• तीर्थे: at the sacred place
• तीर्थे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्

• स्नानात्: from/through bathing
• स्नानात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: स्नान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, पञ्चमी-विभक्तिः (Ablative), एकवचनम्

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-निपातः (conjunction: and)

• सम्पन्नः: became endowed/attained (a state)
• सम्पन्नः: Karta (Predicate adjective/कर्तृ-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सम्√पद् (धातु) → सम्पन्न (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्तः, पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘सौमित्रिः’ इत्यस्य विशेषणम् (became accomplished/attained)

• विशुद्धः: purified
• विशुद्धः: Karta (Predicate adjective/कर्तृ-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विशुद्ध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम्

• शक्रसेविते: frequented/served by Śakra
• शक्रसेविते: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शक्र (प्रातिपदिक) + सेवित (कृदन्त; √सेव्)
• Form: तत्पुरुष-समासः (शक्रेण सेविते); नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘तीर्थे’ इत्यस्य विशेषणम्

• रामः: Rāma
• रामः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• अपि: also
• अपि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: निपातः (also)

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्ययम् (there)

• गत्वा: having gone
• गत्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: √गम् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययम् (having gone)

• आशु: quickly
• आशु: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: आशु (अव्यय)
• Form: काल/रीति-वाचक-अव्ययम् (adverb: quickly)

• मार्कण्डेयवराश्रमे: in the excellent hermitage of Mārkaṇḍeya
• मार्कण्डेयवराश्रमे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मार्कण्डेय (प्रातिपदिक) + वर (प्रातिपदिक) + आश्रम (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समासः (मार्कण्डेयस्य वर-आश्रमः/श्रेष्ठ-आश्रमः); पुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्

Speaker

Unspecified (narrative voice within Nāgarakhaṇḍa, Tīrthamāhātmya)

Tirtha Mahatmya

Type: tirtha

Visual Art Cues

Scene: Lakṣmaṇa (Saumitri) completes a sacred bath at the ford; nearby stands a tranquil hermitage with Mārkaṇḍeya seated under a tree. In a second narrative beat, Rāma arrives swiftly, bow in hand, reverent and composed.

Characters & Entities

• Lakṣmaṇa (Saumitri)
• Śakra (Indra)
• Rāma
• Mārkaṇḍeya

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purification is attained through faithful observance at a sanctified tīrtha, and the company of sages (ṛṣi-āśrama) strengthens dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Indra-frequented tīrtha (śakra-sevita) and the revered āśrama of Ṛṣi Mārkaṇḍeya are highlighted as spiritually efficacious locations.

What ritualistic prescription is mentioned?

Tīrtha-snāna (holy bathing) is explicitly performed and presented as the means of becoming viśuddha (purified).