Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 94

चित्रेण लिखितं यच्च विचित्रेण तथा परम् । हाटकेश्वरजे क्षेत्रे देवतीर्थयुगं स्थितम्

citreṇa likhitaṃ yacca vicitreṇa tathā param | hāṭakeśvaraje kṣetre devatīrthayugaṃ sthitam

Und das, was in mannigfaltiger und wunderbarer Weise geschrieben stand, verkündete dies: Im heiligen Kṣetra des Hāṭakeśvara befindet sich ein Paar göttlicher Tīrthas.

चित्रेणby/with a picture (drawing)
चित्रेण:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootचित्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे/पुंलिङ्गे, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; करणवाचक (instrumental)
लिखितम्written/drawn
लिखितम्:
Kriya (Participial predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootलिख् (धातु) + क्त (प्रत्यय)
Formभूतकृदन्त (past passive participle/क्त), नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि ‘written/drawn’
यत्which
यत्:
Sambandha (Relative/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्ध-सर्वनाम (relative pronoun)
and
:
Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय (conjunction)
विचित्रेणby/with a wondrous (design)
विचित्रेण:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootविचित्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे/पुंलिङ्गे, तृतीया, एकवचन; करणवाचक
तथाlikewise/so
तथा:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण (adverb: ‘thus/likewise’)
परम्another/further
परम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (‘other/further’)
हाटकेश्वरजेin/at (the place) of Hāṭakeśvara
हाटकेश्वरजे:
Visheshana (Qualifier of kṣetre/विशेषण)
TypeAdjective
Rootहाटकेश्वर-ज (प्रातिपदिक; हाटकेश्वर + ज)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘हाटकेश्वरात् जात/सम्बद्ध’ (belonging to Hāṭakeśvara)
क्षेत्रेin the sacred field/region
क्षेत्रे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootक्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी, एकवचन
देवतीर्थयुगम्a pair of divine tīrthas
देवतीर्थयुगम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव-तीर्थ-युग (प्रातिपदिक; देव + तीर्थ + युग)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष-समासः (देवानां तीर्थयोः युगम्/युगलम्)
स्थितम्situated
स्थितम्:
Kriya (Participial predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु) + क्त (प्रत्यय)
Formभूतकृदन्त (past passive participle/क्त), नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘standing/situated’

Unspecified in snippet (contextual narrator within Tīrthamāhātmya)

Tirtha: Devātīrtha-yuga at Hāṭakeśvara-kṣetra

Type: kund

Scene: A close view of ornate writing on palm leaves, the script itself appearing ‘citra-vicitra’ (variegated, wondrous), while behind it the sacred field of Hāṭakeśvara is shown with two shimmering water-bodies side by side.

H
Hāṭakeśvara-kṣetra
D
Devatīrtha

FAQs

Sacred places are not generic; specific tīrthas within a kṣetra are revealed as divinely established sources of merit.

Hāṭakeśvara-kṣetra, where a pair of devatīrthas is said to be present.

Implicitly, visiting and honoring the devatīrthas; explicit rites (snāna, dāna, etc.) are not stated in this verse.