Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 33

सावित्र्युवाच । किमेतद्युज्यते कर्तुं तव वृद्ध तमाकृते । ऊढवानसि यत्पत्नीमेतां गोपसमुद्भवाम्

sāvitryuvāca | kimetadyujyate kartuṃ tava vṛddha tamākṛte | ūḍhavānasi yatpatnīmetāṃ gopasamudbhavām

Sāvitrī sprach: „Wie ziemt es dir, dies zu tun, du, der du alt bist und von solcher Gestalt—dass du diese Frau, aus der Gemeinschaft der Kuhhirten geboren, zur Gattin genommen hast?“

सावित्रीSāvitrī
सावित्री:
Karta (Speaker/कर्ता)
TypeNoun
Rootसावित्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Predicate)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect); प्रथम-पुरुष; एकवचन; परस्मैपद
किम्what
किम्:
Karma (object of ‘yujyate’)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति; एकवचन (interrogative)
एतत्this
एतत्:
Karma (object; apposition to किम्)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति; एकवचन (demonstrative)
युज्यतेis proper; is fitting
युज्यते:
Kriya (Predicate)
TypeVerb
Rootयुज् (धातु)
Formलट्-लकार (Present); प्रथम-पुरुष; एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि-प्रयोग (passive)
कर्तुम्to do
कर्तुम्:
Prayojana (purpose/complement)
TypeIndeclinable
Rootकृ (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive); ‘to do’
तवof you; your
तव:
Sambandha (possessor)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive); एकवचन
वृद्धO old one
वृद्ध:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootवृद्ध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सम्बोधन-विभक्ति (Vocative); एकवचन
तमाकृतेin a dark form/appearance
तमाकृते:
Adhikarana (reference/locative)
TypeNoun
Rootतम्-आकृति (प्रातिपदिक; समास)
Formस्त्रीलिङ्ग; सप्तमी-विभक्ति; एकवचन; तत्पुरुषः (तमस्याः आकृतिः/तमः-आकृतिः)
ऊढवान्have married
ऊढवान्:
Kriya (with असि)
TypeVerb
Rootवह् (धातु) → ऊढवत् (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्तवत्); पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन; ‘having married’ (periphrastic perfect sense)
असिyou are (have)
असि:
Kriya (auxiliary)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट्-लकार (Present); मध्यम-पुरुष; एकवचन; परस्मैपद
यत्since; because
यत्:
Sambandha (causal connector)
TypeIndeclinable
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअव्यय-प्रयोग; हेत्वर्थे/यतः (since/because)
पत्नीम्wife
पत्नीम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपत्नी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति; एकवचन
एताम्this (woman)
एताम्:
Karma (object qualifier)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति; एकवचन
गोपसमुद्भवाम्born from a cowherd
गोपसमुद्भवाम्:
Karma (object qualifier)
TypeAdjective
Rootगोप-समुद्भवा (प्रातिपदिक; समास)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति; एकवचन; तत्पुरुषः (गोपात् समुद्भवा)

Sāvitrī

Type: kshetra

Listener: her husband (addressed directly)

Scene: Close focus on Sāvitrī addressing her husband: her finger raised in accusation; the co-wife stands slightly behind, modest or anxious; elders/sages in the background; the yajña fire glows, underscoring the public nature of the rebuke.

S
Sāvitrī
G
gopa (cowherd community)
P
pati (husband; contextually Brahmā)

FAQs

Propriety (aucitya) and faithfulness are presented as integral to dharma; ritual status cannot excuse personal wrongdoing.

No specific tīrtha is identified in this spoken verse.

None; it is a moral confrontation within a yajña narrative.