Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 70

यस्य नो ब्राह्मणो ब्रूते यज्ञस्यांते प्रतर्पितः । तर्पितोऽस्मीति तत्तस्य वृथा स्याद्यज्ञजं फलम् । यदि कोटिगुणं दत्तमपि श्रद्धासमन्वितम्

yasya no brāhmaṇo brūte yajñasyāṃte pratarpitaḥ | tarpito'smīti tattasya vṛthā syādyajñajaṃ phalam | yadi koṭiguṇaṃ dattamapi śraddhāsamanvitam

Wenn am Ende des Yajña der Brāhmaṇa, der bereits durch Tarpaṇa gesättigt wurde, nicht spricht: „Ich bin zufrieden“, dann wird die aus diesem Opfer geborene Frucht für ihn vergeblich — selbst wenn er millionenfach, von śraddhā (Glauben) getragen, Gaben gespendet hat.

यस्यof whom/whose
यस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; ‘of whom/whose’
नःof us
नः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive) बहुवचन; ‘of us/our’
ब्राह्मणःa Brahmin
ब्राह्मणः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootब्राह्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
ब्रूतेsays
ब्रूते:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलट्-लकार (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; ‘says’
यज्ञस्यof the sacrifice
यज्ञस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
अन्तेat the end
अन्ते:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअन्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; ‘at the end’
प्रतर्पितःfully satisfied
प्रतर्पितः:
Karya (Predicate/विधेय)
TypeAdjective
Rootप्र + तृप् (धातु)
Formक्त-प्रत्यय (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘well satisfied’
तर्पितःsatisfied
तर्पितः:
Karya (Predicate/विधेय)
TypeAdjective
Rootतृप् (धातु)
Formक्त-प्रत्यय (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अस्मिam
अस्मि:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; ‘am’
इतिthus
इति:
Sambandha (Quotative/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/इत्यादि-अव्यय (quotative particle)
तत्that
तत्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘that (statement)’
तस्यof him/of that
तस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; ‘of him/of that’
वृथाin vain
वृथा:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवृथा (अव्यय)
Formअव्यय (adverb) = in vain, fruitlessly
स्यात्would be
स्यात्:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; ‘would be’
यज्ञजम्sacrifice-born
यज्ञजम्:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootयज्ञ + ज (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; यज्ञजम् = यज्ञात् जातम् (born from sacrifice) विशेषणम् ‘फलम्’
फलम्fruit/result
फलम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootफल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
यदिeven if/if
यदि:
Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयदि (अव्यय)
Formशर्त-अव्यय (conditional conjunction)
कोटिगुणम्a crore-fold
कोटिगुणम्:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकोटि + गुण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कोटिगुणम् = कोट्या गुणितम् (multiplied a crore-fold) विशेषणम् ‘दत्तम्’
दत्तम्given
दत्तम्:
Karya (Predicate/विधेय)
TypeAdjective
Rootदा (धातु)
Formक्त-प्रत्यय (PPP), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘given’
अपिeven
अपि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपेक्षा-अव्यय (also/even)
श्रद्धासमन्वितम्accompanied by faith
श्रद्धासमन्वितम्:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootश्रद्धा + समन्वित (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; श्रद्धासमन्वितम् = श्रद्धया समन्वितम् (endowed with faith) विशेषणम् ‘दत्तम्’

Yakṣma

Type: kshetra

Scene: A solemn moment after yajña: the yajamāna looks anxious as the brāhmaṇa remains silent, not uttering ‘tṛpto’smi’; heaps of gifts lie unused, symbolizing futility without proper satisfaction.

B
Brāhmaṇa

FAQs

Dharma is validated by lived effect—if the rightful recipient is not truly satisfied, ritual merit collapses into emptiness.

No specific tīrtha is named; the teaching functions as universal yajña-dharma within a tīrtha-oriented chapter.

At yajña completion, ensure a qualified brāhmaṇa is properly honored and satisfied, confirmed by his explicit declaration.