Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 114

Devanagari script

एतस्य नाम संकीर्त्य पश्चाच्च यज्ञपूरुषम् । संकीर्त्य भोजनं देयं ब्राह्मणस्य द्विजोत्तमाः

Transliteration

etasya nāma saṃkīrtya paścācca yajñapūruṣam | saṃkīrtya bhojanaṃ deyaṃ brāhmaṇasya dvijottamāḥ

Translation

Nachdem man seinen Namen gepriesen und sodann den Yajñapuruṣa angerufen hat, soll man einem Brāhmaṇa Speise darreichen, o Beste der Zweimalgeborenen, mit derselben ehrfürchtigen Anrufung.

Word by Word

• एतस्य: of this (deity)
• एतस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• नाम: name
• नाम: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: नामन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; कर्म (उच्चारणस्य)

• संकीर्त्य: having recited
• संकीर्त्य: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: सम् + कीर्त् (धातु)
• Form: कृदन्त—ल्यप् (absolutive/gerund), ‘having recited/proclaimed’

• पश्चात्: afterwards
• पश्चात्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: पश्चात् (अव्यय)
• Form: काल/क्रमवाचक-अव्यय (afterwards)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय

• यज्ञपूरुषम्: Yajñapuruṣa
• यज्ञपूरुषम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यज्ञ + पुरुष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—यज्ञस्य पुरुषः (षष्ठी-तत्पुरुष)

• संकीर्त्य: having recited
• संकीर्त्य: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: सम् + कीर्त् (धातु)
• Form: कृदन्त—ल्यप् (absolutive/gerund)

• भोजनम्: food/meal
• भोजनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भोजन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• देयम्: to be given/should be offered
• देयम्: Kriya (Obligation/विधेय)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: कृदन्त—तव्यत्/यत् (gerundive), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेय—‘should be given’

• ब्राह्मणस्य: to/for a brāhmaṇa
• ब्राह्मणस्य: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: ब्राह्मण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• द्विजोत्तमाः: O best of the twice-born
• द्विजोत्तमाः: Sambodhana/Address (Vocative-like/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: द्विज + उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; समासः—द्विजानाम् उत्तमाः (षष्ठी-तत्पुरुष); सम्बोधनार्थे प्रयुक्तम्

Speaker

Maheśvara (Śiva)

Skanda Dialogue

Listener: Dvijottamāḥ (best of twice-born) / ritual practitioners

Visual Art Cues

Scene: A ritual feeding: the performer chants the divine name and invokes Yajñapuruṣa, then offers a meal to a brāhmaṇa with solemn reverence.

Characters & Entities

• Yajñapuruṣa
• Brāhmaṇa
• Dvijottamāḥ
• Nāma-saṅkīrtana

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Ritual giving becomes spiritually complete when anchored in sacred remembrance (nāma-saṅkīrtana) and proper invocation.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The instruction is portable across tīrthas; the verse itself does not specify a named holy site.

What ritualistic prescription is mentioned?

Recite the deity’s name, invoke Yajñapuruṣa, then give food (bhojana-dāna) to a Brāhmaṇa.