Previous Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 183

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये नागतीर्थोत्पत्तिमाहात्म्यवर्णनंनाम त्र्यशीत्युत्तरशततमोऽध्यायः

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ ṣaṣṭhe nāgarakhaṇḍe hāṭakeśvarakṣetramāhātmye nāgatīrthotpattimāhātmyavarṇanaṃnāma tryaśītyuttaraśatatamo'dhyāyaḥ

So endet im verehrungswürdigen Skanda-Mahāpurāṇa, in der Saṁhitā von einundachtzigtausend Ślokas, im sechsten Buch—Nāgara-khaṇḍa—innerhalb der Verherrlichung des heiligen Gebietes Hāṭakeśvara, das hundertdreiundachtzigste Kapitel mit dem Titel „Beschreibung der Größe des Ursprungs von Nāga-tīrtha“.

itithus
iti:
Vākya-sambandha (Discourse marker)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formअव्ययम्; वाक्यसमाप्ति/उद्धरणसूचक (thus)
śrī-skāṃdein the revered Skanda (Purāṇa)
śrī-skāṃde:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootśrī (उपपद/प्रातिपदिक) + skānda (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे/पुंलिङ्गे (ग्रन्थनाम), सप्तमी, एकवचन; कर्मधारयः (श्रीमान् स्कन्दः/स्कान्दः)
mahā-purāṇein the Mahāpurāṇa
mahā-purāṇe:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootmahā (प्रातिपदिक) + purāṇa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; कर्मधारयः (महच्च तत् पुराणम्)
ekāśīti-sāhasryāmin the eighty-one-thousand (verses) [collection]
ekāśīti-sāhasryām:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootekāśīti (संख्या-प्रातिपदिक) + sāhasrī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; द्विगुसमासः (एकाशीतिः सहस्राणि यस्याः)
saṃhitāyāmin the Saṃhitā
saṃhitāyām:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootsaṃhitā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
ṣaṣṭhein the sixth
ṣaṣṭhe:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootṣaṣṭha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; क्रमवाचक (in the sixth)
nāgara-khaṇḍein the Nāgara-khaṇḍa
nāgara-khaṇḍe:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootnāgara (प्रातिपदिक) + khaṇḍa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; तत्पुरुषः (नागरं नाम खण्डम्)
hāṭakeśvara-kṣetra-māhātmyein the Māhātmya of the Hāṭakeśvara-kṣetra
hāṭakeśvara-kṣetra-māhātmye:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Roothāṭakeśvara (प्रातिपदिक) + kṣetra (प्रातिपदिक) + māhātmya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; तत्पुरुषः (हाटकेश्वरस्य क्षेत्रस्य माहात्म्ये)
nāga-tīrtha-utpatti-māhātmya-varṇanamthe description of the greatness of the origin of Nāga-tīrtha
nāga-tīrtha-utpatti-māhātmya-varṇanam:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootnāga-tīrtha (समास-प्रातिपदिक) + utpatti (प्रातिपदिक) + māhātmya (प्रातिपदिक) + varṇana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषः (नागतīर्थोत्पत्तेः माहात्म्यस्य वर्णनम्)
nāmanamed
nāma:
Vākya-sambandha (Title marker)
TypeIndeclinable
Rootnāman (प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् प्रयोगः; नाम-शब्दः शीर्षकसूचकः (called/named)
tryaśīti-uttara-śatatamaḥthe 183rd
tryaśīti-uttara-śatatamaḥ:
Viśeṣaṇa (Qualifier of adhyāyaḥ/विशेषण)
TypeAdjective
Roottryaśīti (संख्या-प्रातिपदिक) + uttara (प्रातिपदिक) + śatatama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः (शततमः, त्र्यशीत्या उत्तरः = 183rd)
adhyāyaḥchapter
adhyāyaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootadhyāya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

Redactional colophon (editorial/compilational closing statement)

Tirtha: Nāga-tīrtha (chapter topic)

Type: kund

Scene: A scribe completes a palm-leaf manuscript, writing the colophon; behind him a faint vision of Hāṭakeśvara-kṣetra and Nāga-tīrtha appears as the narrative closes.

S
Skanda Mahāpurāṇa
N
Nāgarakhaṇḍa
H
Hāṭakeśvara-kṣetra
N
Nāga-tīrtha

FAQs

This is a colophon: it authenticates the narrative’s placement and emphasizes the māhātmya genre as sacred cartography and dharma-instruction.

Hāṭakeśvara-kṣetra, specifically the account of Nāga-tīrtha’s origin and greatness.

None directly; it functions as a textual marker naming the chapter and its theme.