Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 16

ब्राह्मणा ऊचुः । यदि त्वं भोक्तुकामस्तु समायातो व्रज द्रुतम् । एतस्यां सत्रशालायां भुञ्जते यत्र तापसाः । दीनान्धाः कृपणाश्चैव ततः क्षुत्क्षामकंठिताः

brāhmaṇā ūcuḥ | yadi tvaṃ bhoktukāmastu samāyāto vraja drutam | etasyāṃ satraśālāyāṃ bhuñjate yatra tāpasāḥ | dīnāndhāḥ kṛpaṇāścaiva tataḥ kṣutkṣāmakaṃṭhitāḥ

Die Brāhmaṇas sprachen: „Wenn du mit dem Wunsch zu essen gekommen bist, geh schnell. In dieser Satraśālā speisen die Asketen—zusammen mit den Armen, den Blinden und den Bedürftigen, deren Kehlen vor Hunger trocken sind und die vor Schwäche wanken.“

brāhmaṇāḥthe Brahmins
brāhmaṇāḥ:
Karta (Speaker/कर्ता)
TypeNoun
Rootbrāhmaṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)
ūcuḥsaid
ūcuḥ:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), बहुवचन (Plural)
yadiif
yadi:
Sambandha (Linker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootyadi (अव्यय)
Formसम्बन्ध-अव्यय; शर्तार्थक (conditional particle)
tvamyou
tvam:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootyuzmad (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, उत्तम-पुरुषार्थे (2nd person pronoun), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
bhoktukāmaḥdesirous of eating
bhoktukāmaḥ:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootbhoktu (कृदन्त, तुमुन् from √bhuj) + kāma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तुमुनन्त-समासपूर्वपद (desiderative: 'desirous to eat')
tuindeed/then
tu:
Sambandha (Linker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formनिपात (particle), विरोध/अन्वयार्थक (emphasis/contrast)
samāyātaḥhaving come
samāyātaḥ:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootsam-ā-√yā (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'आगतः' (having come)
vrajago
vraja:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√vraj (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष (2nd person), एकवचन (Singular)
drutamquickly
drutam:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootdruta (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)
etasyāmin this
etasyām:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootetad (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; सर्वनामविशेषण (demonstrative)
satraśālāyāmin the alms/feeding hall
satraśālāyām:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootsatra + śālā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (satra-syāḥ śālā)
bhuñjatethey eat
bhuñjate:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√bhuj (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष (3rd person), बहुवचन; आत्मनेपद
yatrawhere
yatra:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootyatra (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (relative adverb of place)
tāpasāḥascetics
tāpasāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottāpasa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
dīna-andhāḥthe poor and blind
dīna-andhāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootdīna + andha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्मधारय (dīnāś ca andhāś ca → dīnāndhāḥ)
kṛpaṇāḥwretched/poor
kṛpaṇāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootkṛpaṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
caand
ca:
Sambandha (Linker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
evaindeed
eva:
Sambandha (Linker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formनिपात (emphatic particle)
tataḥtherefore/from that
tataḥ:
Hetu/Apadana (Cause/Source)
TypeIndeclinable
Roottataḥ (अव्यय)
Formतस्मात्/ततः इत्यर्थे; हेत्वर्थ/अपादानार्थक-अव्यय (from there/therefore)
kṣut-kṣāma-kaṇṭhitāḥfamished, emaciated
kṣut-kṣāma-kaṇṭhitāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootkṣut (प्रातिपदिक) + kṣāma (प्रातिपदिक) + kaṇṭhita (प्रातिपदिक/कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; बहुपद-तत्पुरुष (hunger-thinned-throated = famished)

Brāhmaṇāḥ (the brāhmaṇas/ritualists)

Type: kshetra

Scene: A bustling satraśālā within a tīrtha precinct: ascetics seated in rows receiving food; nearby the poor, blind, and destitute are guided to eat; brāhmaṇas direct a wandering tapasvin toward the hall; vessels of rice, gruel, and water are carried by attendants.

B
brāhmaṇas
S
satraśālā
T
tāpasas
T
the poor and blind

FAQs

A sacred community institutionalizes compassion—providing a dedicated place where ascetics and the needy are fed.

The verse highlights the practice of a satraśālā within the tīrtha narrative, but does not name the location in this excerpt.

Directing those seeking food to the satraśālā, reflecting anna-dāna as an organized dharmic support alongside yajña.