Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 3

एतत्क्षेत्रं प्रदत्तं नः पूर्वेषां च द्विजन्मनाम् । महेश्वरेण तुष्टेन पूरिते सर्पजे बिले

etatkṣetraṃ pradattaṃ naḥ pūrveṣāṃ ca dvijanmanām | maheśvareṇa tuṣṭena pūrite sarpaje bile

Dieses heilige Feld wurde uns und unseren Vorfahren, den Dvija, verliehen—von Maheśvara, der, zufrieden, die schlangengeborene Höhle auffüllte und so das Land sicher und geeignet machte.

एतत्this
एतत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootetad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; सर्वनाम-विशेषण (demonstrative adjective)
क्षेत्रम्field; sacred place
क्षेत्रम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootkṣetra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन
प्रदत्तम्given; bestowed
प्रदत्तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootpra-√dā (धाातु) + datta (कृदन्त, क्त-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; ‘क्षेत्रम्’ इति विशेषण
नःof us; to us
नः:
Sampradana/Adhikarana (Recipient/possessor context)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6), बहुवचन; सर्वनाम (enclitic)
पूर्वेषाम्of the former/ancestors
पूर्वेषाम्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootpūrva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6), बहुवचन; ‘द्विजन्मनाम्’ इत्यस्य विशेषण (genitive plural)
and
:
None
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
द्विजन्मनाम्of the twice-born (Brahmins etc.)
द्विजन्मनाम्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootdvi-janman (प्रातिपदिक); dvi + janman
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (द्वे जन्मनी यस्य/येषाम्)
महेश्वरेणby Maheśvara (Śiva)
महेश्वरेण:
Karana (Instrument/Agent in passive/करण)
TypeNoun
Rootmaheśvara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन; कर्मधारय (महान् ईश्वरः)
तुष्टेनbeing pleased
तुष्टेन:
Karana (Instrument/Agent in passive/करण)
TypeAdjective
Root√tuṣ (धातु) + tuṣṭa (कृदन्त, क्त-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त, पुंलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन; ‘महेश्वरेण’ इति विशेषण
पूरितेfilled
पूरिते:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeAdjective
Root√pṝ (धातु) + pūrita (कृदन्त, क्त-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त, नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; ‘बिले’ इति विशेषण
सर्पजेsnake-born; of a serpent
सर्पजे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootsarpa-ja (प्रातिपदिक); sarpa + ja
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; तत्पुरुष (सर्पात् जातम्/सर्पसम्बन्धि) ‘बिले’ इति विशेषण
बिलेin the cave/hole
बिले:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootbila (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन

Unspecified (contextual: representative of the Nāgara brāhmaṇas speaking through the message)

Tirtha: Nāgara-kṣetra (as implied)

Type: kshetra

Scene: Maheśvara, pleased, sanctifies a newly granted field; a dark serpent-cavern is being filled/closed, transforming peril into habitable sacred land while brāhmaṇas witness the boon.

K
Kṣetra
M
Maheśvara (Śiva)
D
Dvijas (brāhmaṇas/ancestors)
S
Serpent cavern (sarpaja bila)

FAQs

Sacred lands are upheld by divine grace and inherited dharma; protecting such a kṣetra is a duty owed to Śiva and the ancestors.

The verse continues the Gartā-tīrtha-linked narrative and glorifies the kṣetra established/secured by Maheśvara’s intervention.

No explicit rite is prescribed; it asserts divine donation/authorization of the kṣetra (kṣetra-pradāna) and its sanctified origin.