Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 49

एतस्मिन्नंतरे प्राप्तः स्वयमेव पितामहः । तत्र स्थाने द्विजश्रेष्ठा यज्ञकर्मप्रसिद्धये

etasminnaṃtare prāptaḥ svayameva pitāmahaḥ | tatra sthāne dvijaśreṣṭhā yajñakarmaprasiddhaye

Inzwischen traf Pitāmaha (Brahmā) selbst dort ein, o Beste der Brahmanen, an eben jenem Ort, damit die Opferhandlungen erfolgreich vollendet würden.

एतस्मिन्in this
एतस्मिन्:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन
अन्तरेin the interval
अन्तरे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअन्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; 'अन्तरे' = in the interval
प्राप्तःarrived
प्राप्तः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Root√प्राप् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त; पुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि प्रयोगः
स्वयम्by himself
स्वयम्:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् (अव्यय)
Formअव्यय; स्वयंकर्तृत्वबोधक (oneself)
एवindeed
एव:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (emphasis/only)
पितामहःPitāmaha (Brahmā)
पितामहः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपितामह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (locative adverb: there)
स्थानेin the place
स्थाने:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootस्थान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी, एकवचन
द्विजश्रेष्ठाःO best of the twice-born
द्विजश्रेष्ठाः:
Sambodhana/Address (Vocative sense in context)
TypeNoun
Rootद्विज + श्रेष्ठ (प्रातिपदिक); समासः
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (द्विजानां श्रेष्ठाः)
यज्ञकर्मप्रसिद्धयेfor the accomplishment/renown of sacrificial rites
यज्ञकर्मप्रसिद्धये:
Sampradana (Purpose/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootयज्ञ + कर्म + प्रसिद्धि (प्रातिपदिक); समासः
Formस्त्रीलिङ्गे, चतुर्थी (4th/चतुर्थी), एकवचन; तत्पुरुष-समासः (यज्ञकर्मणः प्रसिद्धिः) + चतुर्थी-प्रयोजन (for the sake of)

Sūta (Lomaharṣaṇa) [deduced]

Tirtha: Hāṭakeśvara-kṣetra

Type: kshetra

Listener: Dvija audience (addressed: dvijśreṣṭhāḥ)

Scene: Brahmā (Pitāmaha) arrives self-moved, radiant and four-faced, approaching the newly manifested tīrtha area to ensure the success of sacrificial rites; sages welcome him.

B
Brahmā (Pitāmaha)

FAQs

A tīrtha’s greatness is affirmed when even Brahmā chooses it as a venue for yajña, indicating exceptional ritual potency.

The place is within Hāṭakeśvara-kṣetra, where the sacred pools/marks have just manifested.

Yajña-karman (sacrificial rites) to be successfully carried out at this sanctified location.