Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 50

अधोभागे सुतप्ताभिर्वालुकाभिः समंततः । तृष्णार्ताऽहं ततस्तस्मिन्मरुदेशे समाकुला

adhobhāge sutaptābhirvālukābhiḥ samaṃtataḥ | tṛṣṇārtā'haṃ tatastasminmarudeśe samākulā

Unten waren die Sande ringsum glühend erhitzt. Von Durst gequält, wurde ich in jenem Wüstenland bedrängt und verwirrt.

अधोभागेin the lower part
अधोभागे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअधो-भाग (प्रातिपदिक; अव्यय+प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; समासः—अधः (अव्यय) + भाग (प्रातिपदिक) = अधोभाग (तत्पुरुष)
सुतप्ताभिःby very hot
सुतप्ताभिः:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootसु-तप्त (कृदन्त; तप् धातु (तप्) + क्त; उपसर्गः सु-)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त विशेषणम्
वालुकाभिःwith sands
वालुकाभिः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootवालुका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन
समन्ततःon all sides
समन्ततः:
Avyaya (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसमन्ततः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
तृष्णार्ताafflicted by thirst
तृष्णार्ता:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootतृष्णा-आर्त (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; समासः—तृष्णया आर्ता (तत्पुरुष)
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
ततःthen/from there
ततः:
Avyaya (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
तस्मिन्in that
तस्मिन्:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग (सन्दर्भानुसार), सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन
मरुदेशेin the desert region
मरुदेशे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमरु-देश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; समासः—मरौ देशः/मरुदेशः (तत्पुरुष)
समाकुलाdistressed/confused
समाकुला:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootसम्-आकुल (प्रातिपदिक; उपसर्गः सम्-)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

Unspecified narrator within Nāgara-khaṇḍa Tīrthamāhātmya

Type: kshetra

Scene: A lone pilgrim collapses amid blazing dunes; heat shimmer rises; the horizon is empty; the body language shows thirst and disorientation, foreshadowing a turn toward devotion.

FAQs

When thirst and hardship peak, the narrative prepares for the purāṇic motif: divine compassion manifesting as a saving water-source and renewed faith.

Not named in this verse; it describes the desert condition that makes the forthcoming water-site spiritually and practically significant.

None; it is a descriptive verse emphasizing the intensity of thirst and heat.