Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 28

युद्धवार्त्तास्तथा चक्रे देवासुरगणोद्भवाः । शृणोति च तथा नित्यं विलासेषु मनो दधे । अनुष्ठानं ततश्चक्रे मनोराज्यसमुद्भवम्

yuddhavārttāstathā cakre devāsuragaṇodbhavāḥ | śṛṇoti ca tathā nityaṃ vilāseṣu mano dadhe | anuṣṭhānaṃ tataścakre manorājyasamudbhavam

Gleichfalls führte sie Gespräche über Schlachten—entsprungen aus den Scharen der Götter und Asuras—und hörte solche Berichte unablässig, den Geist auf königliche Genüsse gerichtet. Danach nahm sie Observanzen auf, die aus diesen königlichen Phantasien hervorgingen.

युद्धवार्त्ताःnews of war
युद्धवार्त्ताः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootyuddha (प्रातिपदिक) + vārttā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; तत्पुरुष: ‘युद्धस्य वार्त्ता’ (news of war)
तथाlikewise
तथा:
Sambandha (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण) = likewise/so
चक्रेshe made/created
चक्रे:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√kṛ (धातु)
Formलिट्, आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
देवासुरगणोद्भवाःarising from gods’ and demons’ hosts
देवासुरगणोद्भवाः:
Karma (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootdeva (प्रातिपदिक) + asura (प्रातिपदिक) + gaṇa (प्रातिपदिक) + udbhava (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; तत्पुरुष: ‘देव-असुर-गणात् उद्भवाः’ (arising from groups of gods and demons); विशेषण ‘युद्धवार्त्ताः’
शृणोतिshe hears
शृणोति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√śru (धातु)
Formलट्, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
and
:
Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चय)
तथाalso/likewise
तथा:
Sambandha (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण)
नित्यम्always
नित्यम्:
Adhikarana (Temporal/काल)
TypeIndeclinable
Rootnitya (प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् प्रयोग (क्रियाविशेषण) = always/constantly (accusative used adverbially)
विलासेषुin amusements/pleasures
विलासेषु:
Adhikarana (Location/विषयाधिकरण)
TypeNoun
Rootvilāsa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन
मनःmind
मनः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootmanas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
दधेshe placed/fixed
दधे:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√dhā (धातु)
Formलिट् (perfect), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
अनुष्ठानम्a performance/undertaking
अनुष्ठानम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootanuṣṭhāna (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
ततःthen
ततः:
Adhikarana (Temporal/काल)
TypeIndeclinable
Roottatas (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (अनन्तरार्थक)
चक्रेshe made
चक्रे:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√kṛ (धातु)
Formलिट्, आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
मनोराज्यसमुद्भवम्born of imagination
मनोराज्यसमुद्भवम्:
Karma (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootmanas (प्रातिपदिक) + rājya (प्रातिपदिक) + samudbhava (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष: ‘मनोराज्यात् समुद्भवम्’ (arising from imagination); विशेषण ‘अनुष्ठानम्’

Narrator (not explicitly named in the excerpt)

Type: kshetra

Scene: The woman listens daily to vivid accounts of divine and demonic battles; her imagination turns into a private ‘royal court’ of pleasures and imagined sovereignty; she begins observances driven by this fantasy.

D
Deva
A
Asura

FAQs

The mind’s repeated listening and fixation shapes conduct; desire-driven imagination can lead to misguided practices.

No tīrtha is named in this verse; it is part of the continuing narrative within Tīrthamāhātmya.

It mentions anuṣṭhāna (observances) undertaken, but without specifying a particular vrata or mantra here.