Home›Skanda Purana›Nagara Khanda›Tirtha Mahatmya›Adhyaya 163›Shloka 29
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 29

Devanagari script

प्रदक्षिणाः कृतास्तेन पुष्पादित्यस्य धीमता । तीक्ष्णं शस्त्रं समादाय पूर्वोक्तविधिना ततः । छित्त्वाछित्त्वा निजांगानि जुहुयाज्जातवेदसि

Transliteration

pradakṣiṇāḥ kṛtāstena puṣpādityasya dhīmatā | tīkṣṇaṃ śastraṃ samādāya pūrvoktavidhinā tataḥ | chittvāchittvā nijāṃgāni juhuyājjātavedasi

Translation

Jener Weise vollzog die Pradakṣiṇā, die ehrfürchtige Umwandlung, um Puṣpāditya. Dann nahm er eine scharfe Waffe und, dem zuvor beschriebenen Ritus folgend, schnitt er sich immer wieder eigene Glieder ab und opferte sie in das Feuer des Jātavedas (Agni).

Word by Word
प्रदक्षिणाःcircumambulations
प्रदक्षिणाः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootप्रदक्षिणा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (Nominative plural)
कृताःwere performed
कृताः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) → कृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; 'were done' (passive sense)
तेनby him
तेन:
Karana (Agent in passive/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन (Instrumental singular)
पुष्पादित्यस्यof Puṣpāditya
पुष्पादित्यस्य:
Sambandha (Possession/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootपुष्प + आदित्य (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषः (पुष्प-आदित्यः), पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन (Genitive singular)
धीमताby the intelligent (one)
धीमता:
Karana (Agent in passive/करण)
TypeAdjective
Rootधीमत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन (Instrumental singular); तेन इति विशेषणम्
तीक्ष्णम्sharp
तीक्ष्णम्:
Karma (Object qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootतीक्ष्ण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; शस्त्रम् इति विशेषणम्
शस्त्रम्weapon
शस्त्रम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootशस्त्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
समादायhaving taken up
समादाय:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootसम् + आ + दा (धातु) → समादाय (क्त्वान्त-कृदन्त)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund): 'having taken up'
पूर्वोक्तविधिनाby the previously stated procedure
पूर्वोक्तविधिना:
Karana (Means/करण)
TypeNoun
Rootपूर्वोक्त + विधि (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषः (पूर्वं उक्तः विधिः), पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन (Instrumental: 'according to the previously stated rule')
ततःthen
ततः:
Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय, अनन्तरार्थक (then/thereafter)
छित्त्वाhaving cut
छित्त्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootछिद् (धातु) → छित्त्वा (क्त्वान्त)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund): 'having cut'
छित्त्वाhaving cut again and again
छित्त्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootछिद् (धातु) → छित्त्वा (क्त्वान्त)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय; पुनरुक्ति (repetition for intensity)
निजाङ्गानिhis own limbs
निजाङ्गानि:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनिज + अङ्ग (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारयः (निजानि अङ्गानि), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
जुहुयात्should offer (into fire)
जुहुयात्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootहु (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
जातवेदसिin Jātavedas (Agni/fire)
जातवेदसि:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootजातवेदस् (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहिः (जातं वेदः यस्य = अग्निः), पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन (Locative singular)
Speaker

Narrator (contextual; within Tīrthamāhātmya narration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Puṣpāditya

Type: temple

Visual Art Cues

Scene: A dramatic homa scene: the devotee circumambulates a Sun shrine (Puṣpāditya), then stands by a blazing fire, weapon in hand, offering symbolic ‘limbs’ into Agni as an act of total surrender; priests witness in awe.

Characters & Entities
P
Puṣpāditya
J
Jātavedas (Agni)

FAQs

The narrative underscores unwavering resolve and the gravity of dharma through an extreme act of expiation, framed within devotion to Āditya and Agni.

The verse highlights worship of Puṣpāditya within the Tīrthamāhātmya context; the precise geographical tīrtha name is not explicit in this line.

Pradakṣiṇā (circumambulation) and homa-like offering into Agni (Jātavedas), performed according to a previously stated procedure.

←Previous Verse
Next Verse→