Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 2

ततः स पादौ प्रक्षाल्य मणिभद्रस्य सत्वरम् । उदकं साक्षतं हस्ते कन्यादानकृते ददौ

tataḥ sa pādau prakṣālya maṇibhadrasya satvaram | udakaṃ sākṣataṃ haste kanyādānakṛte dadau

Dann wusch er eilends Maṇibhadras Füße und legte ihm Wasser samt Akṣata (ungebrochenem Reis) in die Hand, um die Kanyādāna-Handlung, die Hingabe der Jungfrau zur Ehe, zu vollziehen.

tataḥthen
tataḥ:
Kriya-visheshana (Sequence/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Roottataḥ (अव्यय; तद्-तसिल्)
Formअव्यय; तसिल्-प्रत्ययान्त (ablatival adverb)
saḥhe
saḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक; सर्वनाम)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्ता
pādau(his) two feet
pādau:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootpāda (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया (2nd), द्विवचन; कर्म
prakṣālyahaving washed
prakṣālya:
Kriya (Gerund/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootpra-√kṣāl (धातु) + ल्यप् (कृत्)
Formल्यप्-कृदन्त (absolutive/gerund); पूर्वक्रिया
maṇibhadrasyaof Maṇibhadra
maṇibhadrasya:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootmaṇibhadra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, षष्ठी (6th), एकवचन; सम्बन्ध
satvaramquickly; hastily
satvaram:
Kriya-visheshana (Manner/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootsatvara (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाववत् क्रियाविशेषण-प्रयोगः; अव्यय (adverb)
udakamwater
udakam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootudaka (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्म
sa-akṣatamtogether with unbroken rice grains
sa-akṣatam:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootsākṣata (प्रातिपदिक; स + अक्षत)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (to udakam)
hastein (his) hand
haste:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Roothasta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, सप्तमी (7th), एकवचन; अधिकरण
kanyā-dāna-kṛtefor the purpose of the daughter-gift (marriage donation)
kanyā-dāna-kṛte:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeNoun
Rootkanyādānakṛta (प्रातिपदिक; कन्या + दान + कृत)
Formपुं/नपुंसकलिङ्गे, चतुर्थी (4th), एकवचन; प्रयोजन/सम्प्रदानार्थ (for the act of giving the daughter)
dadaugave
dadau:
Kriya (Main verb/क्रिया)
TypeVerb
Root√dā (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

Sūta (continuing narration)

Tirtha: Hāṭakeśvara-kṣetra (contextual)

Type: kshetra

Listener: dvija-sattamāḥ (frame audience)

Scene: The Kṣatriya kneels to wash Maṇibhadra’s feet; a brass vessel pours water; a small bowl of akṣata is visible; Maṇibhadra extends his hand to receive udaka with rice—moment of formal kanyā-dāna initiation.

M
Maṇibhadra

FAQs

Dharma is enacted through reverent ritual gestures—honouring the recipient/guest and formally initiating sacred giving.

The narrative belongs to the Hāṭakeśvara-kṣetra Māhātmya stream in Nāgara Khaṇḍa, though the verse describes a household rite.

Washing the feet (pāda-prakṣālana) and giving water with akṣata into the hand as part of kanyā-dāna formalities.