Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 9

शंकरोऽपि च तां दृष्ट्वा विस्मयं परमं गतः । सुदृष्टां नाकरोद्भीत्या पार्श्वस्थां वीक्ष्य पार्वतीम् । ततः प्रदक्षिणां चक्रे सा प्रणम्य महेश्वरम् । श्रद्धया परया युक्ता कृतांजलिपुटा स्थिता

śaṃkaro'pi ca tāṃ dṛṣṭvā vismayaṃ paramaṃ gataḥ | sudṛṣṭāṃ nākarodbhītyā pārśvasthāṃ vīkṣya pārvatīm | tataḥ pradakṣiṇāṃ cakre sā praṇamya maheśvaram | śraddhayā parayā yuktā kṛtāṃjalipuṭā sthitā

Selbst Śaṅkara geriet, als er sie erblickte, in höchstes Staunen. Doch aus Furcht vor Unziemlichkeit schaute er sie nicht ganz an, sondern blickte zu Pārvatī, die an seiner Seite stand. Dann vollzog sie die Pradakṣiṇā und verneigte sich vor Maheśvara; von höchster श्रद्धा erfüllt, stand sie mit gefalteten Händen in Ehrfurcht da.

śaṃkaraḥŚaṅkara
śaṃkaraḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootśaṃkara (शंकर-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन — subject
apialso
api:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formअव्यय (अपि—समुच्चय/अपेक्षा) — 'also/even'
caand
ca:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चय)
tāmher
tām:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Roottad (तद्-सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन — object of dṛṣṭvā
dṛṣṭvāhaving seen
dṛṣṭvā:
Kriya (पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Root√dṛś (दृश्/दर्शन धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive) — 'having seen'
vismayamastonishment
vismayam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootvismaya (विस्मय-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन — object of gataḥ (attained)
paramamsupreme, great
paramam:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootparama (परम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन — विशेषण of vismayam
gataḥattained, became
gataḥ:
Kriya (State/क्रिया-फल)
TypeVerb
Root√gam (गम्/गत्यर्थे धातु)
Formक्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन — predicate of śaṃkaraḥ; 'having gone/attained'
su-dṛṣṭāmbeautiful, well-formed
su-dṛṣṭām:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootsu (सु-उपसर्ग/अव्यय) + dṛṣṭā (दृष्टा—√dṛś क्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन — 'well-seen/beautiful' qualifying (tām)
nanot
na:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formअव्यय (निषेध) — negation
akarotdid
akarot:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√kṛ (कृ/करणे धातु)
Formलङ् (Imperfect/अनद्यतनभूत), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन — 'did/made'
bhītyāfrom fear
bhītyā:
Karana/Hetu (Instrument/Cause/करण-हेतु)
TypeNoun
Rootbhīti (भीति-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन — हेतौ/करणे 'out of fear'
pārśva-sthāmstanding beside (him)
pārśva-sthām:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootpārśva (पार्श्व-प्रातिपदिक) + stha (स्थ-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन — 'standing at the side' qualifying pārvatīm
vīkṣyahaving looked at
vīkṣya:
Kriya (पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootvi-√īkṣ (ईक्ष्/दर्शने धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive) — 'having looked at'
pārvatīmPārvatī
pārvatīm:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootpārvatī (पार्वती-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन — object of vīkṣya
tataḥthen
tataḥ:
Adhikarana (Context/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatas (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय — 'then'
pradakṣiṇāmcircumambulation
pradakṣiṇām:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootpradakṣiṇā (प्रदक्षिणा-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन — object of cakre
cakreperformed
cakre:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√kṛ (कृ/करणे धातु)
Formलिट् (Perfect/परोक्षभूत), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन, आत्मनेपद — 'did/performed'
she
:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottad (तद्-सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन — subject (of sthitā)
praṇamyahaving bowed
praṇamya:
Kriya (पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootpra-√nam (नम्/नमने धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive) — 'having bowed'
maheśvaramMaheśvara
maheśvaram:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootmahā (महा-प्रातिपदिक) + īśvara (ईश्वर-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन — object of praṇamya
śraddhayāwith faith
śraddhayā:
Karana (Instrument/Means/करण)
TypeNoun
Rootśraddhā (श्रद्धा-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन — manner/instrument 'with faith'
parayāsupreme, intense
parayā:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootpara (परा-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन — विशेषण of śraddhayā
yuktāendowed (with)
yuktā:
Kriya (State/क्रिया-फल)
TypeAdjective
Root√yuj (युज्/योगे धातु)
Formक्त (past participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन — 'endowed/connected' (with śraddhā)
kṛta-añjali-puṭāwith folded hands
kṛta-añjali-puṭā:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootkṛta (कृत—√kṛ क्त) + añjali (अञ्जलि-प्रातिपदिक) + puṭa (पुट-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन — 'having hands folded (añjali)' qualifying sā
sthitāstood
sthitā:
Kriya (State/क्रिया)
TypeVerb
Root√sthā (स्था/तिष्ठति धातु)
Formक्त (past participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन — predicate of sā; 'stood/remained'

Sūta

Tirtha: Kailāsa

Type: peak

Scene: Śiva, seated with Pārvatī, is filled with wonder yet averts a full gaze out of propriety, glancing toward Pārvatī; the maiden performs a full pradakṣiṇā and bows, then stands with folded hands, radiant with faith.

Ś
Śaṅkara (Śiva)
P
Pārvatī
M
Maheśvara

FAQs

True devotion is disciplined: wonder does not become indulgence; reverence (praṇāma, pradakṣiṇā) is the correct response to the divine.

The scene is set on Kailāsa; within the chapter it functions as the mythic backdrop for the later glorification of Rūpa-tīrtha.

Pradakṣiṇā (circumambulation) and praṇāma (prostration/bowing), performed with śraddhā and añjali.