Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 46

एवं तत्र स्थितो देवश्चक्रपाणिवपुर्द्धरः । स्वयमेव हृषीकेशो जंतूनां पापनाशनः

evaṃ tatra sthito devaścakrapāṇivapurddharaḥ | svayameva hṛṣīkeśo jaṃtūnāṃ pāpanāśanaḥ

So blieb die Gottheit dort fest gegründet, die Gestalt des Cakrapāṇi tragend—Hṛṣīkeśa selbst, der die Sünden der Lebewesen vernichtet.

एवम्thus
एवम्:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्ययम्; प्रकारवाचक (adverb: ‘thus’)
तत्रthere
तत्र:
Adhikaraṇa (Locative/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्ययम्; देशवाचक (adverb of place)
स्थितःstanding/remaining
स्थितः:
Karta (as predicate adjective/कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्था (धातु) → स्थित (क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त/PPP)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त; पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
देवःthe god
देवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम्
चक्रपाणिवपुःधरःbearing the form of the discus-holder
चक्रपाणिवपुःधरः:
Karta (as epithet of devaḥ/कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootचक्र + पाणि + वपुस् + धर (प्रातिपदिक); चक्रपाणि-वपुःधर (समस्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; बहुव्रीहिः—‘चक्रपाणिः (यस्य) वपुः (सः) धरः’/‘bearing the form of the discus-in-hand (Viṣṇu)’
स्वयम्himself
स्वयम्:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् (अव्यय)
Formअव्ययम्; कर्तृ-विशेषणार्थक (adverb: ‘himself’)
एवindeed
एव:
Emphasis (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्ययम्; अवधारणार्थक (emphatic particle)
हृषीकेशःHṛṣīkeśa (Lord of the senses)
हृषीकेशः:
Karta (Subject/apposition/कर्ता)
TypeNoun
Rootहृषीक + ईश (प्रातिपदिक); हृषीकेश (समस्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (‘हृषीकाणाम् ईशः’)
जन्तूनाम्of creatures
जन्तूनाम्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootजन्तु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (Genitive/6th), बहुवचनम्
पापनाशनःdestroyer of sin
पापनाशनः:
Karta (Predicate/apposition/कर्ता)
TypeNoun
Rootपाप + नाशन (प्रातिपदिक); पापनाशन (समस्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (‘पापस्य नाशनः’)

Sūta (narrating the established deity)

Tirtha: Cakrapāṇi-Hṛṣīkeśa sthāna (within Vāsudeva-kṣetra context)

Type: temple

Listener: null

Scene: Viṣṇu as Cakrapāṇi stands or is enshrined, discus prominent; the atmosphere conveys permanence—lamp flames steady, devotees approaching for sin-cleansing darśana; the deity’s gaze is compassionate yet powerful.

C
Cakrapāṇi
H
Hṛṣīkeśa
V
Viṣṇu (by epithet)

FAQs

Divinity is locally present in a specific icon/form, and that presence is explicitly salvific—destroying pāpa through devotion and darśana.

The spot where Cakrapāṇi (Hṛṣīkeśa) is said to remain established—within the chapter’s Badarī/Vāsudeva-kṣetra context.

Implied practice is worship/darśana of Cakrapāṇi for pāpa-nāśana; no step-by-step ritual is enumerated in this verse.