Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 47

Devanagari script

त्वया नाथेन मे ब्रह्मन्संस्थितेनाऽपि शत्रुभिः । बलाच्च यद्धृतं राज्यं मन्द भाग्यस्य सांप्रतम्

Transliteration

tvayā nāthena me brahmansaṃsthitenā'pi śatrubhiḥ | balācca yaddhṛtaṃ rājyaṃ manda bhāgyasya sāṃpratam

Translation

„O ehrwürdiger Brahmane, obwohl du als mein Beschützer dastehst, haben meine Feinde mein Reich mit Gewalt an sich gerissen. So unerquicklich ist mein Geschick in dieser Zeit.“

Word by Word

• त्वया: by you
• त्वया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन; Masculine/Feminine/Neuter (pronoun)

• नाथेन: by (my) lord/protector
• नाथेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: नाथ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• मे: my
• मे: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन (enclitic)

• ब्रह्मन्: O Brahmin (sage)
• ब्रह्मन्: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन

• संस्थितेन: being present/standing (by you who are present)
• संस्थितेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: संस्थित (स्था √स्था धातु; क्त-प्रत्यय, कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; तृतीया-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle)

• अपि: even/although
• अपि: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: निपात (particle)

• शत्रुभिः: by enemies
• शत्रुभिः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: शत्रु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; तृतीया-विभक्ति, बहुवचन

• बलात्: by force
• बलात्: Hetu/Apadana (Cause/Ablative/अपादान)
• Type: Noun
• Root: बल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; पञ्चमी-विभक्ति (अपादान), एकवचन; अव्ययीभावार्थे (ablatival: 'by force')

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-बोधक अव्यय (conjunction)

• यत्: which
• यत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (relative pronoun; agrees with 'राज्यम्')

• हृतम्: taken away
• हृतम्: Karma (Object complement/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: हृत (हृ √हृ धातु; क्त-प्रत्यय, कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (PPP)

• राज्यम्: kingdom
• राज्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: राज्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• मन्द: poor/weak
• मन्द: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मन्द (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifies 'भाग्यस्य' implied possessor)

• भाग्यस्य: of (my) fortune
• भाग्यस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: भाग्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• साम्प्रतम्: now/at present
• साम्प्रतम्: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: साम्प्रतम् (अव्यय/प्रातिपदिक-नपुंसक)
• Form: कालवाचक अव्यय (adverb of time)

Speaker

Suratha (addressing Vasiṣṭha)

Visual Art Cues

Scene: A dispossessed king, unarmed and humbled, speaks to a seated brahmarṣi (Vasiṣṭha), hands folded, with a faint suggestion of a lost palace in the distance and looming hostile banners.

Characters & Entities

• Suratha
• Vasiṣṭha (implied)
• Śatrus (enemies)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Worldly power is unstable; dharmic recourse through guru-guidance and devotion is the Purāṇic response to misfortune.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Not specified in this verse; it is part of a larger tīrtha-mahātmya narrative arc.

What ritualistic prescription is mentioned?

None in this line; it introduces the problem that a subsequent rite, vow, or pilgrimage typically resolves.