Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 28

चित्रांगद उवाच । तव रूपं समालोक्य कामस्याहं वशं गतः । तस्माद्भजस्व मां भीरु नो चेद्यास्यामि संक्षयम्

citrāṃgada uvāca | tava rūpaṃ samālokya kāmasyāhaṃ vaśaṃ gataḥ | tasmādbhajasva māṃ bhīru no cedyāsyāmi saṃkṣayam

Citrāṅgada sprach: „Als ich deine Schönheit erblickte, geriet ich unter die Macht der Begierde. Darum, o Scheue, nimm mich an – sonst gehe ich zugrunde.“

चित्राङ्गदःCitrāṅgada
चित्राङ्गदः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootचित्राङ्गद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन
तवyour
तव:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन
रूपम्form, beauty
रूपम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootरूप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन
समालोक्यhaving seen
समालोक्य:
Kriya-visheṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootसम् + आ + लोक् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive), पूर्वकाले क्रिया
कामस्यof desire (Kāma)
कामस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootकाम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
वशम्into subjection, control
वशम्:
Gati-karman (Goal/Object with motion/गतिकर्म)
TypeNoun
Rootवश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन
गतःgone, fallen (into)
गतः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (Past Passive Participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तरि प्रयोग (agreeing with अहम्)
तस्मात्therefore
तस्मात्:
Hetu/Reason (Cause/हेतु)
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (तस्मात् = therefore/from that)
भजस्वaccept/serve (me)
भजस्व:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभज् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष (2nd person), एकवचन; आत्मनेपद
माम्me
माम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formद्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन
भीरुO timid one
भीरु:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootभीरु (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-प्रथमा (Vocative), एकवचन
not
:
Pratiṣedha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation particle)
चेत्if
चेत्:
Upapada (Condition/शर्त)
TypeIndeclinable
Rootचेत् (अव्यय)
Formशर्त-अव्यय (conditional particle)
यास्यामिI shall go
यास्यामि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), उत्तम-पुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपद
संक्षयम्to destruction, ruin
संक्षयम्:
Gati-karman (Goal/Object with motion/गतिकर्म)
TypeNoun
Rootसंक्षय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन

Citrāṅgada

Type: kshetra

Listener: the maiden (kanyā)

Scene: A radiant Gandharva, adorned with celestial ornaments, implores a shy maiden in a grove near a sacred ford; his posture is urgent, her stance guarded, the tīrtha landscape quietly witnessing the moral tension.

C
Citrāṅgada
K
Kāma
P
Phalavatī (addressed)

FAQs

Kāma’s force is portrayed as destabilizing; dharma requires mastery of impulse rather than coercive pleading.

Not directly named in this verse; it is a dramatic moment within the chapter’s broader tīrtha-māhātmya narration.

None.