Home›Skanda Purana›Nagara Khanda›Tirtha Mahatmya›Adhyaya 144›Shloka 116
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 116

Devanagari script

योगिन्य ऊचुः । मा निंदां कुरु मूढात्मंस्त्वं स्त्रीणां योगमाश्रितः । एतच्चराचरं विश्वं स्त्रीभिः संधार्यते यतः

Transliteration

yoginya ūcuḥ | mā niṃdāṃ kuru mūḍhātmaṃstvaṃ strīṇāṃ yogamāśritaḥ | etaccarācaraṃ viśvaṃ strībhiḥ saṃdhāryate yataḥ

Translation

Die Yoginīs sprachen: »Schmähe die Frauen nicht, du Verblendeter; denn auch du selbst stützt dich auf Yoga, die Kraft des Weiblichen. Denn dieses ganze Universum, das Bewegte und das Unbewegte, wird von den weiblichen Mächten getragen.«

Word by Word
योगिन्यःyoginīs
योगिन्यः:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootयोगिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, बहुवचन
ऊचुःsaid
ऊचुः:
Kriyā (Predicate)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् लकार (Perfect); परस्मैपद; प्रथमपुरुष, बहुवचन
माdo not
मा:
Pratiṣedha (Prohibition)
TypeIndeclinable
Rootमा (अव्यय)
Formअव्यय; निषेधार्थक (prohibitive particle used with imperative)
निन्दाम्blame/censure
निन्दाम्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootनिन्दा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति, एकवचन (Accusative singular)
कुरुdo
कुरु:
Kriyā (Predicate)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलोट् लकार (Imperative); परस्मैपद; मध्यमपुरुष, एकवचन (do)
मूढात्मन्O deluded one
मूढात्मन्:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootमूढ (प्रातिपदिक) + आत्मन् (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारयसमास (‘मूढः आत्मा यस्य/मूढ आत्मा’); पुंलिङ्ग; सम्बोधन विभक्ति, एकवचन (Vocative singular)
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/स्त्रीलिङ्ग (सर्वनाम); प्रथमा विभक्ति, एकवचन (Nominative singular: you)
स्त्रीणाम्of women
स्त्रीणाम्:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootस्त्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; षष्ठी विभक्ति, बहुवचन (Genitive plural: of women)
योगम्union/connection
योगम्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootयोग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति, एकवचन (Accusative singular)
आश्रितःhaving resorted to
आश्रितः:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootआ + श्रि (धातु) + क्त (कृत्-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘त्वम्’ इत्यस्य विशेषणम् (having resorted to)
एतत्this
एतत्:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; ‘विश्वम्’ इत्यस्य विशेषणम् (this)
चराचरम्moving and unmoving
चराचरम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootचर (प्रातिपदिक) + अचर (प्रातिपदिक)
Formद्वन्द्वसमास (इतरेतर: चर + अचर); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘विश्वम्’ इत्यस्य विशेषणम् (moving and unmoving)
विश्वम्universe
विश्वम्:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन (Nominative singular)
स्त्रीभिःby women
स्त्रीभिः:
Karaṇa (Instrument/agent in passive)
TypeNoun
Rootस्त्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; तृतीया विभक्ति, बहुवचन (Instrumental plural: by women)
संधार्यतेis sustained
संधार्यते:
Kriyā (Predicate)
TypeVerb
Rootसम् + धृ (धातु)
Formलट् लकार (Present); कर्मणि प्रयोग (Passive); आत्मनेपद; प्रथमपुरुष, एकवचन (is sustained/held together)
यतःbecause
यतः:
Hetu (Cause marker)
TypeIndeclinable
Rootयतः (अव्यय)
Formअव्यय; हेत्वर्थक (because/since)
Speaker

Yoginīs

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: The yoginīs speak with composed authority; their anger becomes instructive compassion. Behind them, a symbolic vision of the cosmos—moving and unmoving beings—rests upon a luminous feminine शक्ति.

Characters & Entities
Y
Yoginīs

FAQs

The feminine principle (Śakti) is portrayed as cosmic sustenance; contempt toward women is framed as ignorance of the universe’s sustaining power.

The verse emphasizes doctrine associated with a Yoginī/pīṭha milieu rather than naming a particular tīrtha.

No ritual is prescribed; it gives a doctrinal prohibition: do not slander women (mā niṃdāṃ kuru).

←Previous Verse
Next Verse→