Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 38

मुनिरुवाच । न मे गात्रस्वभावो न व्याधिभिश्च सुलोचने । शृणुष्व कारणं कृत्स्नं येनेदृक्संस्थितं वपुः

muniruvāca | na me gātrasvabhāvo na vyādhibhiśca sulocane | śṛṇuṣva kāraṇaṃ kṛtsnaṃ yenedṛksaṃsthitaṃ vapuḥ

Der Weise sprach: „O Schönäugige, dies ist nicht der natürliche Zustand meines Leibes, noch ist er durch Krankheit verursacht. Höre den ganzen Grund, durch den mein Körper so geworden ist.“

मुनिःthe sage
मुनिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
not
:
Sambandha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेधार्थक निपात
मेmy, of me
मे:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6), एकवचन
गात्रस्वभावःbodily nature
गात्रस्वभावः:
Karta (Predicate nominal/विधेय)
TypeNoun
Rootगात्र + स्वभाव (प्रातिपदिक); गात्र-स्वभाव (समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; तत्पुरुषः (गात्रस्य स्वभावः)
nor/not
:
Sambandha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेधार्थक निपात
व्याधिभिःby diseases
व्याधिभिः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootव्याधि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3), बहुवचन
and
:
Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक निपात
सुलोचनेO beautiful-eyed one
सुलोचने:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootसु + लोचन (प्रातिपदिक); सु-लोचन (समास)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन; कर्मधारयः (सुन्दरं लोचनं यस्याः)
शृणुष्वlisten
शृणुष्व:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formलोट् (imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद (शृणु + स्व)
कारणम्cause, reason
कारणम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकारण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन
कृत्स्नम्entire, complete
कृत्स्नम्:
Karma (Object qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootकृत्स्न (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; agrees with ‘कारणम्’
येनby which
येन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन; relative pronoun
ईदृक्such, like this
ईदृक्:
Kriya-visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootईदृश्/ईदृक् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (अव्ययवत्), विशेषण; ‘such’
संस्थितम्has become situated/has come to be
संस्थितम्:
Kriya-visheshana (Predicate adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम् + स्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; agrees with ‘वपुः’
वपुःbody, form
वपुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवपुस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन

Muni (the sage)

Type: kshetra

Listener: Rambhā

Scene: The sage regains composure, denies natural constitution or illness, and prepares to narrate the complete cause; Rambhā listens attentively in the sacred grove.

FAQs

Dharma begins with truthful self-assessment: distinguishing physical illness from mental disturbance and then addressing the real cause.

The verse is contextual to a tīrtha-mahātmya chapter, but it does not name a location.

None; it introduces an explanation rather than a rite.