Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 35

एवमुक्त्वा स तान्व्याधींस्ततो वैवस्वतः स्वयम् । तस्य विप्रस्य तं पुत्रं गृहीत्वा सत्वरं ययौ । तस्यैव मंदिरे रम्ये कृत्वा रूपं द्विजन्मनः

evamuktvā sa tānvyādhīṃstato vaivasvataḥ svayam | tasya viprasya taṃ putraṃ gṛhītvā satvaraṃ yayau | tasyaiva maṃdire ramye kṛtvā rūpaṃ dvijanmanaḥ

Nachdem er so zu jenen Krankheiten gesprochen hatte, ging Vaivasvata (Yama) selbst eilends fort und nahm den Sohn jenes Brāhmaṇa mit sich. Und in eben jenem lieblichen Haus nahm er die Gestalt eines zweimalgeborenen Brāhmaṇa an.

evamthus
evam:
Sambandha (Manner/प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootevam (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्ययम् (adverb) = thus
uktvāhaving said
uktvā:
Kriyāviśeṣaṇa (Absolutive/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootvac (वच् धातु) + ktvā (क्त्वा)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्तम् = having said
saḥhe
saḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम् (Nom. sg.)
tānthose
tān:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः बहुवचनम् (Acc. pl.)
vyādhīndiseases
vyādhīn:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootvyādhi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः बहुवचनम् (Acc. pl.)
tataḥthen
tataḥ:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottatas (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (adverb) = then
vaivasvataḥVaivasvata (Yama)
vaivasvataḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootvivasvat (प्रातिपदिक) + aṇ (अण्) → vaivasvata (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम् (Nom. sg.); यमस्य नाम
svayamhimself
svayam:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootsvayam (अव्यय)
Formअव्यय (emphatic particle/adverb) = himself
tasyaof that/of him
tasya:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्तिः एकवचनम् (Gen. sg.)
viprasyaof the brāhmaṇa
viprasya:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootvipra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे षष्ठी-विभक्तिः एकवचनम् (Gen. sg.)
tamthat
tam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः एकवचनम् (Acc. sg.)
putramson
putram:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootputra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः एकवचनम् (Acc. sg.)
gṛhītvāhaving taken
gṛhītvā:
Kriyāviśeṣaṇa (Absolutive/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootgrah (धातु) + ktvā (क्त्वा)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्तम् = having seized/taken
satvaramquickly
satvaram:
Sambandha (Manner/प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootsatvara (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावेन क्रियाविशेषणरूपेण (adverbial accusative) = quickly/hastily
yayauwent
yayau:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootyā (या धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect); प्रथम-पुरुषः एकवचनम्; परस्मैपदम्
tasyaof him
tasya:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्तिः एकवचनम् (Gen. sg.)
evaindeed
eva:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअवधारण-अव्ययम् (emphatic particle) = indeed/only
mandirein the house/temple
mandire:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootmandira (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे सप्तमी-विभक्तिः एकवचनम् (Loc. sg.)
ramyebeautiful/pleasant
ramye:
Adhikaraṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootramya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे सप्तमी-विभक्तिः एकवचनम्; विशेषणम् (Loc. sg. n., qualifying ‘mandire’)
kṛtvāhaving made
kṛtvā:
Kriyāviśeṣaṇa (Absolutive/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootkṛ (कृ धातु) + ktvā (क्त्वा)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्तम् = having made/done
rūpamform/appearance
rūpam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootrūpa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः एकवचनम् (Acc. sg.)
dvijanmanaḥof the twice-born (brāhmaṇa)
dvijanmanaḥ:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootdvijanman (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि-समासः (द्वे जन्मनी यस्य = twice-born); पुंलिङ्गे षष्ठी-विभक्तिः एकवचनम् (Gen. sg.)

Narrative voice (Purāṇic narrator)

Tirtha: Hāṭakeśvara-kṣetra (contextual)

Type: kshetra

Scene: Yama, having instructed the diseases, swiftly takes the brāhmaṇa’s son and enters a beautiful home; he assumes the appearance of a learned brāhmaṇa—calm face, sacred thread, staff—preparing to act within the household drama.

Y
Yama (Vaivasvata)
V
Vyādhi (personified diseases)
B
Brāhmaṇa
S
Son of the brāhmaṇa

FAQs

Divine powers operate through dharma and compassion; even Yama can appear in auspicious form to fulfill cosmic law while guiding devotees.

The episode belongs to the Hāṭakeśvara-kṣetra context of Adhyāya 139, though this verse focuses on the narrative transition.

No direct ritual instruction appears here; it narrates Yama’s action and disguise.