Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 89

Devanagari script

ततः सूर्यांशुसंस्पृष्टः स मृतश्च सुकुष्ठभाक् । विबुधानां करैः स्पृष्टः पुनरेव समुत्थितः

Transliteration

tataḥ sūryāṃśusaṃspṛṣṭaḥ sa mṛtaśca sukuṣṭhabhāk | vibudhānāṃ karaiḥ spṛṣṭaḥ punareva samutthitaḥ

Translation

Dann wurde jener Mann—obwohl tot und von Aussatz befallen—von den Strahlen der Sonne berührt; von den Händen der Götter berührt, erhob er sich erneut zum Leben.

Word by Word

• ततः: then
• ततः: Sambandha (Temporal/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; काल/क्रमवाचक-अव्यय (adverb of sequence)

• सूर्यांशु-संस्पृष्टः: touched by the sun’s rays
• सूर्यांशु-संस्पृष्टः: Karta (Qualifier/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सूर्यांशु (प्रातिपदिक; सूर्य + अंशु) + सम्-स्पृश् (धातु) + क्त
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तृतीया-तत्पुरुष (सूर्यांशुभिः संस्पृष्टः)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• मृतः: dead
• मृतः: Karta (Qualifier/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: मृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक

• सुकुष्ठभाक्: afflicted with severe leprosy
• सुकुष्ठभाक्: Karta (Qualifier/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सु (उपसर्ग/अव्यय) + कुष्ठ (प्रातिपदिक) + भज् (धातु) → भाक् (कृदन्त)
• Form: भाक्-प्रत्ययान्त (possessive) कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपपद-तत्पुरुष (सुकुष्ठं भजते/भजति इति)

• विबुधानाम्: of the gods
• विबुधानाम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: विबुध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), बहुवचन

• करैः: by (their) hands
• करैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: कर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), बहुवचन

• स्पृष्टः: touched
• स्पृष्टः: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्पृश् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• पुनः: again
• पुनः: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: अव्यय; पुनरावृत्तिवाचक (adverb)

• एव: indeed
• एव: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारणार्थक

• समुत्थितः: arose / revived
• समुत्थितः: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम्-उत्-स्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

Speaker

Narrator (contextual; likely Sūta/Skanda narration within Tīrthamāhātmya)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: dvija-sattamāḥ

Visual Art Cues

Scene: A lifeless, leprosy-afflicted man lies near a sacred spot; the Sun’s rays strike him like golden spears; celestial beings descend, their hands touching him; his body regains vitality as onlookers gasp.

Characters & Entities

• Sūrya
• Vibudhas (Devas)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The verse proclaims the extraordinary purifying and life-restoring power that manifests through divine agencies when a sacred place’s merit (tīrtha-mahimā) is activated.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The immediate verse highlights miraculous tīrtha efficacy in the Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya; the specific site name is not stated in this single shloka.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit rite (snāna/dāna/japa) is stated here; it narrates the miracle of revival through divine touch and solar rays.