Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 46

अहं पतिव्रता मूढ वहामि शिरसा धृतम् । तीर्थयात्राकृते कांतं विकलांगं सुवल्लभम्

ahaṃ pativratā mūḍha vahāmi śirasā dhṛtam | tīrthayātrākṛte kāṃtaṃ vikalāṃgaṃ suvallabham

Ich, eine dem Ehegelübde treu ergebene Frau—so töricht ich auch bin—trage meinen geliebten Gatten, an den Gliedern verkrüppelt, auf meinem Haupt, um der Pilgerfahrt zu den heiligen Tīrthas willen.

ahamI
aham:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम
pativratādevoted to (my) husband
pativratā:
Karta (Qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootpati (प्रातिपदिक) + vratā (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समासः (पतेः व्रता/पतिव्रता); स्त्रीलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम्
mūḍhafoolish (woman)
mūḍha:
Karta (Self-qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootmūḍha (प्रातिपदिक; √muh-क्त)
Formस्त्रीलिङ्गे सम्बोधन/प्रथमा-एकवचनम् (पाठानुसारं स्त्रीप्रथमा ‘मूढा’ अपेक्ष्य; अत्र रूपं ‘मूढ’ इति); विशेषणम्
vahāmiI carry
vahāmi:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√vah (धातु)
Formलट्-लकारः (वर्तमान), उत्तमपुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम्
śirasāon/with (my) head
śirasā:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootśiras (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम् (Instrumental singular)
dhṛtamborne, held
dhṛtam:
Karma (Object/कर्म)
TypeVerb
Root√dhṛ (धातु) + kta (कृत्)
Formभूतकर्मणि कृदन्तः (क्त), नपुंसकलिङ्गे द्वितीया/प्रथमा-एकवचनम्; ‘borne/held’ (qualifying implied object)
tīrthayātrākṛtefor a pilgrimage
tīrthayātrākṛte:
Karma (Qualifier of object/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Roottīrtha (प्रातिपदिक) + yātrā (प्रातिपदिक) + kṛta (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समासः (तीर्थयात्रायाः कृते = for pilgrimage); पुंलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम् (qualifying kāntam)
kāntam(my) beloved husband
kāntam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootkānta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
vikalāṅgamcrippled, with impaired limbs
vikalāṅgam:
Karma (Qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootvi-kala (प्रातिपदिक) + aṅga (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि-समासः (विकलानि अङ्गानि यस्य); पुंलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम् (qualifying kāntam)
suvallabhamvery dear
suvallabham:
Karma (Qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootsu (उपसर्ग/अव्यय) + vallabha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (very dear)

Dīrghikā

Type: kshetra

Scene: A devoted wife carries her disabled husband on her head, walking toward sacred sites; her posture is steady, face resolute, the husband frail yet trusting; the road suggests a tīrtha route with distant shrine/river.

D
Dīrghikā
T
tīrthayātrā (pilgrimage)

FAQs

Pilgrimage is portrayed as lived dharma—sacrifice, service, and steadfast love become the spiritual offering.

The broader tīrtha-ideal is invoked, with the immediate narrative anchored in Hāṭakeśvara-kṣetra.

Pilgrimage (tīrthayātrā) is the implied practice; no specific snāna/dāna/japa is stated in this verse.