Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 18

Devanagari script

अहं पुष्पशरो लोके प्रसिद्धश्चारुहासिनि । विडंबनां मया नीता देवा अपि निजैः शरैः

Transliteration

ahaṃ puṣpaśaro loke prasiddhaścāruhāsini | viḍaṃbanāṃ mayā nītā devā api nijaiḥ śaraiḥ

Translation

„O du Holdlächelnde, ich bin in der Welt berühmt als der Blumenpfeil, Kāma. Durch meine eigenen Pfeile wurden selbst die Götter in Beschämung und Verblendung geführt.“

Word by Word

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (प्रातिपदिक)
• Form: उत्तम-पुरुष-सर्वनाम (1st person pronoun), प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• पुष्पशरः: the flower-arrowed one (Kāma)
• पुष्पशरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पुष्प + शर (प्रातिपदिक); समासः
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘पुष्पाणि शराः यस्य/पुष्पमयः शरः’ (नाम)

• लोके: in the world
• लोके: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• प्रसिद्धः: well-known
• प्रसिद्धः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: प्र + सिद्ध (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त-आधारित विशेषण, पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘ख्यातः’

• च: and
• च: None
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक-निपात (conjunction)

• चारुहासिनि: O lovely-smiling one
• चारुहासिनि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: चारु + हासिन् (प्रातिपदिक); समासः
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; ‘सुन्दरहासयुक्ते’ (address)

• विडम्बनाम्: mockery / humiliation
• विडम्बनाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: विडम्बना (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• मया: by me
• मया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (प्रातिपदिक)
• Form: उत्तम-पुरुष-सर्वनाम, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन

• नीता: was brought about / inflicted
• नीता: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नी (धातु) → नीत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (क्त/PPP), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मणि-भावः—‘कृता/प्रापिता’

• देवाः: the gods
• देवाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• अपि: even
• अपि: None
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण/समुच्चयार्थक-निपात (also/even)

• निजैः: with their own
• निजैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: निज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम्

• शरैः: arrows
• शरैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: शर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन

Speaker

Kāma (Puṣpaśara)

Tirtha Mahatmya

Type: kund

Visual Art Cues

Scene: Kāma, radiant and youthful, holds a floral bow and speaks proudly to the smiling woman, describing how even gods fall to his flower-arrows.

Characters & Entities

• Kāma

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Desire can overwhelm even exalted beings; therefore restraint and dharma-guided conduct are essential.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

This verse sits within the Nāgarakhaṇḍa’s Tīrthamāhātmya framework; the immediate line itself is narrative and does not name a specific tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct prescription (snāna, dāna, japa, vrata) appears in this verse.