Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 23

अथ यावत्प्रभातेऽहं प्रपश्यामि निजां तनुम् । तावत्कुष्ठादिरोगैश्च समंतात्परिवारिताम्

atha yāvatprabhāte'haṃ prapaśyāmi nijāṃ tanum | tāvatkuṣṭhādirogaiśca samaṃtātparivāritām

Dann, beim Anbruch des Tages, sobald ich meinen eigenen Leib erblickte, fand ich ihn von allen Seiten von Krankheiten umringt, beginnend mit Aussatz.

अथthen
अथ:
Sambandha (Discourse marker)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय (अनन्तरार्थक-निपात) — 'then/now'
यावत्until; as long as
यावत्:
Adhikarana (Temporal limit/काल)
TypeIndeclinable
Rootयावत् (अव्यय)
Formअव्यय (परिमाण/काल-सीमाबोधक) — 'as long as/until'
प्रभातेat dawn
प्रभाते:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootप्रभात (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन — locative singular; 'at dawn'
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम — उत्तमपुरुष, प्रथमा (1st), एकवचन
प्रपश्यामिI see
प्रपश्यामि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-√पश् (धातु)
Formलट् (वर्तमानकाल), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद — 'I see'
निजाम्one's own
निजाम्:
Karma (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootनिज (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन — qualifies तनुम्
तनुम्body
तनुम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतनु (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन — object
तावत्then; at that time
तावत्:
Adhikarana (Temporal correlate)
TypeIndeclinable
Rootतावत् (अव्यय)
Formअव्यय (तावदर्थक) — 'then/so much/at that time' (correlative with यावत्)
कुष्ठादिरोगैःby diseases such as leprosy
कुष्ठादिरोगैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootकुष्ठ + आदि + रोग (प्रातिपदिक-समूह)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन — instrumental plural; समासः: कुष्ठादयः रोगाः (कर्मधारय/तत्पुरुष-प्राय)
and
:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चयबोधक)
समन्तात्on all sides
समन्तात्:
Adhikarana (Circumstantial/परिसर)
TypeIndeclinable
Rootसमन्तात् (अव्यय)
Formअव्यय (दिग्वाचक/परितोऽर्थक) — 'on all sides'
परिवारिताम्surrounded; afflicted
परिवारिताम्:
Karma (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootपरि-√वृ (धातु) → परिवारित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त) — स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; तनुम् इति कर्मणि विशेषणम्

Unnamed afflicted person (contextual narrator within the Tīrthamāhātmya episode)

Listener: nṛpa (king)

Scene: At sunrise, the narrator looks at his body and is horrified to see it covered by leprosy and other diseases, as if encircled by personified ailments.

FAQs

It frames sudden bodily affliction as a meaningful moral event within Purāṇic dharma—prompting inquiry, humility, and a search for rightful remedy.

This verse sits within the Nāgarakhaṇḍa’s Tīrthamāhātmya context, but the specific tīrtha name is not stated in the shloka itself.

No explicit rite is prescribed in this verse; it describes the onset of disease.