Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 49

यथा तथा प्रवक्ष्यामि श्रोतव्यं सुसमाहितैः । यया स भूपतिर्जातो दशार्णाधिपतेः सुता

yathā tathā pravakṣyāmi śrotavyaṃ susamāhitaiḥ | yayā sa bhūpatirjāto daśārṇādhipateḥ sutā

„Wie immer es sich zugetragen hat, will ich es berichten—hört mit ruhigem, gesammelt konzentriertem Geist—wie jener König aus der Tochter des Herrn von Daśārṇa geboren wurde.“

यथाas
यथा:
Sambandha (Manner/प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय, क्रियाविशेषण (adverb: ‘as/how’)
तथाthus
तथा:
Sambandha (Manner/प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय, क्रियाविशेषण (adverb: ‘so/thus’)
प्रवक्ष्यामिI will tell
प्रवक्ष्यामि:
Karta (Speaker/कर्ता)
TypeVerb
Rootप्र-वच् (धातु)
Formलृट्-लकार (भविष्यत्/Future), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; √वच् (to speak) with प्र-
श्रोतव्यम्to be listened to
श्रोतव्यम्:
Karma (What should be heard/कर्म)
TypeAdjective
Rootश्रु (धातु) → श्रोतव्य (कृदन्त, तव्यत्)
Formतव्यत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (gerundive: ‘to be heard’), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विधेय/आज्ञार्थ
सुसमाहितैःby well-attentive (listeners)
सुसमाहितैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootसु (अव्यय) + सम्-आ-धा (धातु) → समाहित (कृदन्त, क्त)
Formभूतकृदन्त (क्त) विशेषण, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन, पुल्लिङ्ग/नपुंसक (सामान्यतः पुल्लिङ्ग); ‘समाहित’ = collected/attentive
ययाby whom/whereby
यया:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन (यया = ‘by whom/whereby’)
he
:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
भूपतिःking
भूपतिः:
Karta (Subject complement/कर्ता)
TypeNoun
Rootभू (प्रातिपदिक) + पति (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी: ‘भूमेः पति’), पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
जातःwas born/became
जातः:
Karta (Predicate/कर्तृ-सम्बन्ध)
TypeVerb
Rootजन् (धातु) → जात (कृदन्त, क्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), प्रथमा-विभक्ति, एकवचन, पुल्लिङ्ग; √जन् (to be born/become)
दशार्णाधिपतेःof the lord of Daśārṇa
दशार्णाधिपतेः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootदशार्ण (प्रातिपदिक) + अधिपति (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी: ‘दशार्णानाम् अधिपतिः’), पुल्लिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
सुताdaughter
सुता:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसुता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

Narrator (contextual; within Tīrthamāhātmya narration, likely Sūta/Lomaharṣaṇa continuing the account)

Type: kshetra

Listener: brāhmaṇāḥ/śrotāraḥ

Scene: Kathā-vācakaḥ (ṛṣi/paurāṇika) śrotṝn prati ‘yathā tathā’ iti prastauti; pṛṣṭhataḥ tīrtha-yātrā-saṅketaḥ; Daśārṇa-rāja-kanyāyāḥ janma-kathāyāḥ sūcanā.

D
Daśārṇa (region)
D
Daśārṇādhipati (ruler of Daśārṇa)
A
a king (unnamed here)

FAQs

Sacred place-māhātmya is often grounded in lineage and divine causality; attentive listening itself is treated as a meritorious act.

The wider passage belongs to the Hāṭakeśvara-kṣetra/Aṭeśvara context within the Nāgara-khaṇḍa Tīrthamāhātmya.

None in this verse; it introduces a narrative explanation (utpatti-kathā).