Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 14

अराजके नृपश्रेष्ठ मात्स्यो न्यायः प्रवर्तते । राष्ट्रे चैव पुरे चैव ग्रामे चैव विशेषतः

arājake nṛpaśreṣṭha mātsyo nyāyaḥ pravartate | rāṣṭre caiva pure caiva grāme caiva viśeṣataḥ

„O Bester der Könige, wenn kein Herrscher da ist, setzt sich das ‚Fischgesetz‘ durch—im ganzen Reich, in den Städten und besonders in den Dörfern.“

अराजकेin a kingless (state)
अराजके:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootअ- (नञ्) + राजक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; नञ्-समासपूर्वक विशेषण; ‘राजा नास्ति यस्मिन्’
नृपश्रेष्ठO best of kings
नृपश्रेष्ठ:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootनृपश्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (नृपाणां श्रेष्ठः)
मात्स्यःfish-like (law)
मात्स्यः:
Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootमात्स्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण (न्यायस्य)
न्यायःlaw / order
न्यायः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootन्याय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
प्रवर्ततेprevails / operates
प्रवर्तते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र√वृत् (धातु)
Formलट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपदम्
राष्ट्रेin the realm
राष्ट्रे:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootराष्ट्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन
and
:
Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय-सम्बन्धक
एवindeed
एव:
Sambandha (Emphasis/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण-निपात (indeed/just)
पुरेin the city
पुरे:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootपुर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन
and
:
Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय-सम्बन्धक
एवindeed
एव:
Sambandha (Emphasis/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण-निपात
ग्रामेin the village
ग्रामे:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootग्राम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन
and
:
Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय-सम्बन्धक
एवindeed
एव:
Sambandha (Emphasis/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण-निपात
विशेषतःespecially
विशेषतः:
Prakara (Manner/प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootविशेषतः (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकार/विशेष-क्रियाविशेषण (especially)

Counsellors/subjects (contextual)

Scene: A didactic tableau: counselors describe chaos in city and village if no king rules—scenes of disorder contrasted with the calm hermitage where the king sits.

M
Mātsya-nyāya

FAQs

Righteous governance is itself a form of dharma; without it, exploitation replaces justice.

None directly; the verse provides dharma-śāstra style teaching within the tīrtha-māhātmya narrative.

No ritual; it teaches political-dharma (rāja-dharma) as a safeguard for society.