Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 12

यत्रस्थः स महीपालः सत्यसंधस्तपोन्वितः । शोकोद्विग्नास्ततः प्राहुस्तं भूपं रहसि स्थितम्

yatrasthaḥ sa mahīpālaḥ satyasaṃdhastaponvitaḥ | śokodvignāstataḥ prāhustaṃ bhūpaṃ rahasi sthitam

Dort hielt sich der Beschützer der Erde auf—standhaft in der Wahrheit und von Askese erfüllt. Von Kummer erschüttert, sprachen sie daraufhin im Verborgenen zu jenem König, der in Zurückgezogenheit saß.

यत्रस्थःbeing there / stationed there
यत्रस्थः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootयत्र (अव्यय) + स्थ (धातु √स्था) → यत्रस्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कृदन्त-विशेषण (भूतकृदन्त-निष्ठा/क्त) ‘स्थितः’ अर्थे
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम
महीपालःking (protector of the earth)
महीपालः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहीपाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (मही + पाल)
सत्यसंधःtrue to his pledge
सत्यसंधः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootसत्यसंध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मधारयः (सत्यः संधः यस्य)
तपोन्वितःendowed with austerity
तपोन्वितः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootतपस् (प्रातिपदिक) + अन्वित (कृदन्त, √इ ‘गमन’/अन्वि- ‘युक्त’) → तपोऽन्वित (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः; कृदन्त-विशेषण (अन्वित = युक्त)
शोक-उद्विग्नाःdistressed with grief
शोक-उद्विग्नाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootशोक (प्रातिपदिक) + उद्विग्न (कृदन्त, √विज्/√विग् ‘उद्वेग’)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; तत्पुरुषः (शोकेन उद्विग्नाः)
ततःthen / thereafter
ततः:
Adhikarana (Context/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; अव्यय-क्रियाविशेषण (तस्मात्/तदनन्तरम्)
प्राहुःthey said
प्राहुः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√अह् (धातु)
Formलिट् (परोक्शभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपदम्
तम्him
तम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; सर्वनाम
भूपम्king
भूपम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootभूप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
रहसिin private / secretly
रहसि:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootरहस् (प्रातिपदिक)
Formअव्यय-प्रयोगः; सप्तमी-एकवचनरूपेण अव्ययीभूतम् (locative used adverbially)
स्थितम्standing / situated
स्थितम्:
Karman (Object qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Root√स्था (धातु) → स्थित (कृदन्त, क्त)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; भूतकृदन्त (क्त)

Sūta (contextual continuation)

Scene: A grief-stricken council approaches a truth-bound ascetic king seated alone in a forest hermitage near a sacred water/temple precinct; the king is calm yet burdened, the envoys anxious and pleading.

K
King (mahīpāla/bhūpa)

FAQs

Even an austere, truth-bound ruler must face worldly duties; private renunciation is tested when public welfare is at stake.

The verse does not name a tīrtha; it continues the chapter’s tīrtha-linked royal narrative.

Tapas (austerity) is referenced as the king’s practice, though no specific rite is detailed.