Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 87

Devanagari script

गत्वा च स तया सार्धं तत्क्षेत्रं हाटकेश्वरम् । तल्लिंगं प्राप्य संहृष्टश्चिरं तेपे तपस्ततः

Transliteration

gatvā ca sa tayā sārdhaṃ tatkṣetraṃ hāṭakeśvaram | talliṃgaṃ prāpya saṃhṛṣṭaściraṃ tepe tapastataḥ

Translation

Und er ging, zusammen mit ihr, zu jenem heiligen Kṣetra des Hāṭakeśvara. Als er den Liṅga erreicht hatte, voller Freude, übte er dort lange Zeit Askese.

Word by Word

• गत्वा: having gone
• गत्वा: Kriya-viseshana (पूर्वकालिक क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive), धातु: गम्; अर्थे: पूर्वकाले कृत्य (having gone)

• च: and
• च: Sambandha (connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• तया: with her
• तया: Sahakaraka (सह/सार्धं-योगे सहकर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन

• सार्धम्: together with
• सार्धम्: Sambandha (association marker)
• Type: Indeclinable
• Root: सार्धम् (अव्यय)
• Form: सह-अर्थक अव्यय (adverb/particle meaning 'together with')

• तत्-क्षेत्रम्: that sacred field/region
• तत्-क्षेत्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तत् (सर्वनाम) + क्षेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; समास: षष्ठी-तत्पुरुष (तस्य क्षेत्रम्)

• हाटकेश्वरम्: Hāṭakeśvara (name of Śiva)
• हाटकेश्वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: हाटक + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; समास: षष्ठी-तत्पुरुष (हाटकस्य ईश्वरः)

• तत्-लिङ्गम्: that liṅga
• तत्-लिङ्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तत् (सर्वनाम) + लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; समास: षष्ठी-तत्पुरुष (तस्य लिङ्गम्)

• प्राप्य: having reached/obtained
• प्राप्य: Kriya-viseshana (पूर्वकालिक क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: प्र + आप् (धातु)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive), धातु: प्र-आप् (to obtain/reach)

• संहृष्टः: delighted
• संहृष्टः: Karta (as subject-qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सम् + हृष् (धातु)
• Form: भूतकृदन्त (क्त/PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; अर्थ: हृष्टः/प्रहृष्टः (delighted)

• चिरम्: for a long time
• चिरम्: Kriya-viseshana (adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: चिर (प्रातिपदिक)
• Form: कालवाचक अव्यय (adverb of time)

• तेपे: performed austerity
• तेपे: Kriya (Main verb)
• Type: Verb
• Root: तप् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• तपः: austerity
• तपः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• ततः: thereafter
• ततः: Kriya-viseshana (sequence marker)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; तस्मात्/ततः = तदनन्तरम् (thereafter/from there)

Speaker

Narrator (contextual; within the Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya dialogue)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Hāṭakeśvara-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim couple arrives at a Śaiva kṣetra; the Hāṭakeśvara-liṅga stands beneath a sacred tree or shrine canopy; the male devotee, radiant with joy, begins long austerities—seated in padmāsana, matted hair, rosary, with offerings at the liṅga.

Characters & Entities

• Hāṭakeśvara
• Śiva-liṅga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Pilgrimage to a Śiva-kṣetra and sustained tapas at the liṅga are portrayed as direct means to spiritual uplift and divine favor.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Hāṭakeśvara-kṣetra and its Śiva-liṅga are explicitly glorified.

What ritualistic prescription is mentioned?

Tapas (austerity/penance) at the Hāṭakeśvara-liṅga is the featured practice.