Home›Skanda Purana›Nagara Khanda›Tirtha Mahatmya›Adhyaya 124›Shloka 2
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 2

Devanagari script

सूत उवाच । अथान्यदपि तत्रास्ति मुखारं तीर्थमुत्तमम् । यत्र ते मुनयः श्रेष्ठा विप्राश्चौरेण संगताः । यत्र सिद्धिं समापन्नः स चौरस्तत्प्रभावतः । वाल्मीकिरिति विख्यातो रामायणनिबंधकृत्

Transliteration

sūta uvāca | athānyadapi tatrāsti mukhāraṃ tīrthamuttamam | yatra te munayaḥ śreṣṭhā viprāścaureṇa saṃgatāḥ | yatra siddhiṃ samāpannaḥ sa caurastatprabhāvataḥ | vālmīkiriti vikhyāto rāmāyaṇanibaṃdhakṛt

Translation

Sūta sprach: „Dort gibt es auch einen weiteren höchsten heiligen Ort namens Mukhāra-Tīrtha, wo die erhabensten Weisen und Brāhmaṇas einem Dieb begegneten; und jener Dieb erlangte durch die Kraft der Tīrtha die Siddhi und wurde als Vālmīki berühmt, der Verfasser des Rāmāyaṇa.“

Word by Word
सूतःSūta (the narrator)
सूतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन
अथthen
अथ:
Sambandha (Discourse connector)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रम/आरम्भसूचक (sequencing particle)
अन्यत्another (thing)
अन्यत्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
अपिalso
अपि:
Sambandha (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/अपि-कार (also/indeed)
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb)
अस्तिis/exists
अस्ति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन
मुखारम्Mukhāra (name of a place)
मुखारम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमुखार (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन
तीर्थम्pilgrimage-ford, sacred place
तीर्थम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन
उत्तमम्excellent, best
उत्तमम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootउत्तम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषण (qualifying तीर्थम्)
यत्रwhere
यत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formअव्यय; सम्बन्धबोधक देशवाचक (relative locative adverb: where)
तेthose
ते:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन; सर्वनाम
मुनयःsages
मुनयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन
श्रेष्ठाःexcellent, foremost
श्रेष्ठाः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootश्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन; विशेषण (qualifying मुनयः)
विप्राःbrāhmaṇas
विप्राः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन
चand
च:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)
चौरेणwith/by a thief
चौरेण:
Sahakaraka (Association/सह)
TypeNoun
Rootचौर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन
संगताःmet/associated (together)
संगताः:
Kriya-visheshana (Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootसम् + गम् (धातु) (कृदन्त: क्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन; विशेषण (qualifying मुनयः/विप्राः)
यत्रwhere
यत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formअव्यय; सम्बन्धबोधक देशवाचक (where)
सिद्धिम्attainment, success, perfection
सिद्धिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसिद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन
समापन्नःhaving attained
समापन्नः:
Kriya-visheshana (Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootसम् + आप् (धातु) (कृदन्त: क्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; कर्तरि प्रयोगे (as predicate of subject)
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; सर्वनाम
चौरःthe thief
चौरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootचौर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
तत्from that
तत्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5th/Ablative), एकवचन; सर्वनाम
प्रभावतःdue to (its) power/effect
प्रभावतः:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootप्रभाव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5th/Ablative), एकवचन; हेत्वर्थे (in sense of cause)
वाल्मीकिःVālmīki
वाल्मीकिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवाल्मीकि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
इतिthus (called)
इति:
Sambandha (Quotation marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; इत्यादि-उद्धरणसूचक (quotative particle)
विख्यातःrenowned, known
विख्यातः:
Kriya-visheshana (Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootवि + ख्या (धातु) (कृदन्त: क्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; विधेय (predicate)
रामायणनिबन्धकृत्composer/author of the Rāmāyaṇa
रामायणनिबन्धकृत्:
Karta (Apposition/कर्ता)
TypeNoun
Rootरामायण + निबन्ध + कृत् (प्रातिपदिक; components)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (रामायणस्य निबन्धः तं करोति इति)
Speaker

Sūta

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Mukhāra Tīrtha

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Ṛṣis of Naimiṣāraṇya (implied Sūta-saṃvāda frame)

Visual Art Cues

Scene: A sacred ford/pond named Mukhāra: serene water, sages and brāhmaṇas gathered; a fearful thief approaches; a luminous shift as he is purified—hinting at the future poet Vālmīki with a palm-leaf manuscript aura.

Characters & Entities
M
Mukhāra Tīrtha
V
Vālmīki
R
Rāmāyaṇa
Ṛ
Ṛṣis
V
Vipras (brāhmaṇas)

FAQs

A tīrtha’s grace can transform even a sinner into a siddha, illustrating dharma’s power of redemption.

Mukhāra Tīrtha, praised as the place connected with Vālmīki’s attainment.

No explicit rite is stated; the verse highlights the tīrtha’s inherent spiritual efficacy (prabhāva).

←Previous Verse
Next Verse→