Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 44

समाध्यंतं समासाद्य तापसीर्वीक्ष्य साऽपि च । दमयंती नमश्चक्रे ताः सर्वा विधिपूर्वकम्

samādhyaṃtaṃ samāsādya tāpasīrvīkṣya sā'pi ca | damayaṃtī namaścakre tāḥ sarvā vidhipūrvakam

Als sie aus ihrer Versenkung trat und die Asketinnen vor sich sah, erwies Damayantī auch ihnen allen ehrerbietigen Gruß, gebührend und nach rechtem Ritus.

samādhyantamone who was in samādhi/meditation
samādhyantam:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootsamādhyant (कृदन्त-प्रातिपदिक; √dhyai/ध्या + सम्, वर्तमानकृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; वर्तमानकृदन्त (शतृ/शानच्-समकक्ष प्रयोग) — ‘ध्यान/समाधि में स्थित’
samāsādyahaving approached
samāsādya:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootsam-ā-√sad (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund) — ‘समासाद्य’ = having approached
tāpasīḥthe female ascetics
tāpasīḥ:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Roottāpasī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
vīkṣyahaving seen
vīkṣya:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Root√īkṣ (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय — ‘वīkṣya’ = having seen
she
:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (सर्वनाम)
apialso
api:
Sambandha/Emphasis (निपातार्थ)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formनिपात (particle) — ‘also/even’
caand
ca:
Samuccaya (Conjunctive/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
damayantīDamayantī
damayantī:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootdamayantī (प्रातिपदिक; नाम)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (विशेष-नाम)
namaḥsalutation
namaḥ:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootnamas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; अव्ययीभाववत् प्रयोग ‘नमः’ = salutation
cakremade/did
cakre:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√kṛ (धातु)
Formलिट् (परस्मैपद-परिप्रयोग/परिपूर्णभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद-रूप ‘चक्रे’
tāḥthem
tāḥ:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
sarvāḥall
sarvāḥ:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; ‘ताः’ इति विशेष्यस्य विशेषण
vidhi-pūrvakamaccording to proper procedure
vidhi-pūrvakam:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootvidhi + pūrvaka (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास; अव्ययभावे नपुंसक एकवचन-रूपेण क्रियाविशेषण — ‘विधिना पूर्वं/विधिपूर्वकं’

Narrator (Purāṇic narrator; speaker not explicit in this excerpt)

Type: kshetra

Scene: Damayantī rises from meditation; a circle of tapasvinīs stands before her. She bows with folded hands in a quiet hermitage atmosphere.

D
Damayantī
T
tāpasyaḥ (female ascetics)
S
samādhi

FAQs

Even the honored and affluent must practice humility—honoring ascetics with proper salutations is a core Purāṇic expression of dharma.

The act occurs in the Adhyāya 111 sacred setting near water and bank; the verse itself does not specify the tīrtha’s name.

Offering namaskāra to sādhus/tāpasīs in a vidhi-pūrvaka (proper, rule-based) manner is explicitly mentioned.