Home›Skanda Purana›Nagara Khanda›Tirtha Mahatmya›Adhyaya 106›Shloka 1
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 1

Devanagari script

ऋषय ऊचुः । भूपृष्ठे पांसुभिस्तस्मिन्प्रेतैस्तैः परिपूरिते । यानि तीर्थानि लुप्तानि लिङ्गानि च वदस्व नः

Transliteration

ṛṣaya ūcuḥ | bhūpṛṣṭhe pāṃsubhistasminpretaistaiḥ paripūrite | yāni tīrthāni luptāni liṅgāni ca vadasva naḥ

Translation

Die Weisen sprachen: „Als das Antlitz der Erde dort von Staub erfüllt und von jenen Preta-Geistern dicht bedrängt war, sage uns, welche Tīrthas, heilige Badeplätze, und welche Liṅgas verloren gingen.“

Word by Word
ऋषयःthe sages
ऋषयः:
Karta (Speaker/कर्ता)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
ऊचुःsaid
ऊचुः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√वच् (धातु) → उच्/उवाच-आदेश (लिट्)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
भूपृष्ठेon the earth’s surface
भूपृष्ठे:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootभू + पृष्ठ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समास (भू-पृष्ठ = surface of the earth)
पांसुभिःwith dust
पांसुभिः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootपांसु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
तस्मिन्in that (place)
तस्मिन्:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम; (भूपृष्ठे इत्यस्य पुनर्निर्देश)
प्रेतैःwith ghosts/spirits
प्रेतैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootप्रेत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
तैःby those
तैः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; सर्वनाम; (प्रेतैः इत्यस्य विशेषणम्)
परिपूरितेfilled completely
परिपूरिते:
Adhikaraṇa (Locative qualifier/अधिकरण-विशेषण)
TypeAdjective
Rootपरि√पॄ (धातु) → परिपूरित (कृदन्त, क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्यय; विशेषणम् (तस्मिन्/भूपृष्ठे)
यानिwhich (things)
यानि:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; सम्बन्ध-प्रश्नार्थ (relative pronoun)
तीर्थानिtīrthas (holy places)
तीर्थानि:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; (यानि इत्यस्य विशेष्य)
लुप्तानिlost/vanished
लुप्तानि:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Root√लुप् (धातु) → लुप्त (कृदन्त, क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; क्त-प्रत्यय; विशेषणम् (तीर्थानि, लिङ्गानि)
लिङ्गानिliṅgas
लिङ्गानि:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootलिङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
चand
च:
Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
वदस्वtell/speak
वदस्व:
Kriya (Request/आज्ञा)
TypeVerb
Root√वद् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद
नःto us/for us
नः:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी/चतुर्थी-रूप (Genitive/Dative enclitic) बहुवचन; अत्र चतुर्थी-अर्थे (to us)
Speaker

Ṛṣis (sages)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Hāṭakeśvara-kṣetra (contextual)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Ṛṣis

Visual Art Cues

Scene: A group of sages stands on a dust-covered plain where restless spirits linger; they question the narrator about which tīrthas and liṅgas have become hidden; the mood is investigative and purificatory.

Characters & Entities
Ṛ
ṛṣi (sages)
P
preta
T
tīrtha
L
liṅga

FAQs

Holy places can become obscured in times of disorder; inquiry and remembrance help restore sacred geography and dharma.

The question arises within the Hāṭakeśvara-kṣetra Māhātmya, preparing a catalogue of tīrthas in that sacred region.

None explicitly; it initiates a descriptive section about tīrthas and liṅgas.

←Previous Verse
Next Verse→