Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 8

Devanagari script

ततः स पार्थिवस्तैश्च लिंगैर्दृष्ट्वा वृतां भुवम् । तत्क्षणान्मृत्युमापन्नः शिल्पिभिश्च समन्वितः

Transliteration

tataḥ sa pārthivastaiśca liṃgairdṛṣṭvā vṛtāṃ bhuvam | tatkṣaṇānmṛtyumāpannaḥ śilpibhiśca samanvitaḥ

Translation

Da sah jener König, dass die Erde ringsum von diesen Liṅgas bedeckt war, und in eben diesem Augenblick fand er den Tod—zusammen mit den Handwerkern, die ihn begleitet hatten.

Word by Word

• ततः: then
• ततः: Sambandha (Sequence/अनुक्रम)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• पार्थिवः: the king
• पार्थिवः: Apposition (Karta-noun/कर्ता-समानााधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पार्थिव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• तैः: by/with those
• तैः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), बहुवचन; (लिङ्गैः इत्यस्य विशेषणम्)

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय

• लिङ्गैः: with the liṅgas
• लिङ्गैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: √दृश् (धातु) → दृष्ट्वा (क्त्वा-प्रत्यय, अव्ययभाव)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (gerund/absolutive)

• वृताम्: covered/surrounded
• वृताम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: √वृ (धातु) → वृत (कृदन्त, क्त)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्यय (past passive participle); विशेषणम् (भुवम्)

• भुवम्: the earth
• भुवम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भू (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• तत्क्षणात्: immediately/at that very moment
• तत्क्षणात्: Apadana (Ablative of time/अपादान-काल)
• Type: Indeclinable
• Root: तत् + क्षण (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव-प्राय प्रयोगः; पञ्चमी-अर्थे (ablatival adverb) ‘तत्क्षणात्’ = ‘तस्मिन् क्षणे एव/ततः क्षणात्’; (समास: तत्पुरुष)

• मृत्युम्: death
• मृत्युम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मृत्यु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• आपन्नः: having met with/attained
• आपन्नः: Karta (Predicate adjective/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: आ√पद् (धातु) → आपन्न (कृदन्त, क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्यय; (सः इत्यस्य विशेषणम्)

• शिल्पिभिः: with artisans
• शिल्पिभिः: Sahakari (Association/सहकारी)
• Type: Noun
• Root: शिल्पिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय

• समन्वितः: accompanied/associated
• समन्वितः: Karta (Predicate adjective/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सम् + अनु√इ (धातु) → समन्वित (कृदन्त, क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्यय; (सः इत्यस्य विशेषणम्)

Speaker

Sūta (deduced from immediate narrative context of Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Hāṭakeśvara-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A king stands amid a field suddenly crowded with revealed liṅgas; shock overtakes him; he collapses as artisans around him fall—an ominous stillness over the liṅga-strewn earth.

Characters & Entities

• pārthiva (king)
• liṅga
• śilpin (artisans)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Disrespecting or misusing sacred symbols (like Śiva-liṅgas) leads to immediate downfall; dharma protects, adharma destroys.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The wider episode belongs to the Hāṭakeśvara-kṣetra Māhātmya within the Nāgara-khaṇḍa’s Tīrthamāhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly; the verse is a narrative consequence (phala) emphasizing reverence rather than a specific rite.