Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 75

Devanagari script

तत्क्षणान्नाशमायाति एतद्दृष्टं मया स्वयम् । एतस्मात्कारणाद्वच्मि त्वामहं राक्षसाधिप । तैः स्थितैर्भूतले लिंगैः स्थिताः सर्वे निशाचराः

Transliteration

tatkṣaṇānnāśamāyāti etaddṛṣṭaṃ mayā svayam | etasmātkāraṇādvacmi tvāmahaṃ rākṣasādhipa | taiḥ sthitairbhūtale liṃgaiḥ sthitāḥ sarve niśācarāḥ

Translation

In eben diesem Augenblick kommt das Verderben — das habe ich selbst gesehen. Darum spreche ich zu dir, o Herr der Rākṣasas: Durch jene auf der Erde errichteten Liṅgas sind alle nachtumherziehenden Wesen gebunden und hier festgehalten worden.

Word by Word

• तत्क्षणात्: from that very moment
• तत्क्षणात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: तत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + क्षण (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (तस्मिन् क्षणे/तत्क्षण); पुंलिङ्ग, पञ्चमी (अपादान), एकवचन (ablative singular; ‘immediately/from that moment’)

• नाशम्: destruction
• नाशम्: Gati/Karma (Goal/Object)
• Type: Noun
• Root: नाश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• आयाति: comes/attains
• आयाति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ + या (धातु)
• Form: लट् (present indicative), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन

• एतत्: this
• एतत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (used with दृष्टम्)

• दृष्टम्: seen/observed
• दृष्टम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: दृश् (धातु) → दृष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: कृदन्त (क्त-प्रत्यय, past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• मया: by me
• मया: Kartr/Agent-Instrument (Agent/कर्ता-भाव)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; तृतीया (करण), एकवचन

• स्वयम्: personally
• स्वयम्: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: स्वयम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; आत्मार्थक-निपात (emphatic ‘oneself’)

• एतस्मात्: from this
• एतस्मात्: Apadana (Cause-Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; पुं/नपुंसक, पञ्चमी (अपादान), एकवचन

• कारणात्: because of the reason
• कारणात्: Hetu/Apadana (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: कारण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (अपादान), एकवचन

• वच्मि: I say
• वच्मि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लट् (present indicative), परस्मैपद; उत्तमपुरुष, एकवचन

• त्वाम्: you
• त्वाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; द्वितीया, एकवचन

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; प्रथमा, एकवचन

• राक्षसाधिप: O lord of rākṣasas
• राक्षसाधिप: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: राक्षस (प्रातिपदिक) + अधिप (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (राक्षसानाम् अधिपः); पुंलिङ्ग, संबोधन, एकवचन

• तैः: by those
• तैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; पुं/नपुंसक, तृतीया (करण), बहुवचन

• स्थितैः: placed/standing
• स्थितैः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्था (धातु) → स्थित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: कृदन्त (क्त-प्रत्यय); पुं/नपुंसक, तृतीया, बहुवचन (agreeing with लिङ्गैः)

• भूतले: on the ground/earth-surface
• भूतले: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: भू (धातु) → भू (कृदन्त/प्रातिपदिक) + तल (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (भू-तल = पृथिव्याः तलम्); नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन

• लिङ्गैः: by the liṅgas (emblems)
• लिङ्गैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन

• स्थिताः: are situated
• स्थिताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: स्था (धातु) → स्थित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: कृदन्त (क्त-प्रत्यय); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• सर्वे: all
• सर्वे: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• निशाचराः: night-wanderers (demons)
• निशाचराः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: निशा (प्रातिपदिक) + चर (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (निशायां चरन्ति इति); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

Speaker

Unspecified speaker addressing the Rākṣasa lord (contextual narrator/character before Vibhīṣaṇa’s speech)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: rākṣasādhipa (lord of rākṣasas)

Visual Art Cues

Scene: A narrator recounts a witnessed moment: a person touches or worships the forbidden liṅga and collapses instantly; behind, shadowy niśācaras appear ‘fixed’ to the ground by the radiance of the installed liṅgas.

Characters & Entities

• Rākṣasa
• Niśācara
• Śivaliṅga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śiva-liṅgas established on the earth are portrayed as powerful spiritual anchors that immediately subdue destructive forces and bind harmful beings.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The adhyāya context centers on Rāmeśvaram (Rāmeśvara), a major Śaiva tīrtha praised in tīrthamāhātmya literature.

What ritualistic prescription is mentioned?

An implied prescription: establish and honor Śiva-liṅgas (liṅga-pratiṣṭhā and pūjā), which is described as spiritually efficacious and protective.