Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 19

Devanagari script

अत्रागस्त्यो मुनिश्रेष्ठस्तिष्ठते रघुनंदन । तं गत्वा पश्य विप्रेन्द्र मित्रावरुणसंभवम्

Transliteration

atrāgastyo muniśreṣṭhastiṣṭhate raghunaṃdana | taṃ gatvā paśya viprendra mitrāvaruṇasaṃbhavam

Translation

„Hier weilt Agastya, der erhabenste der Weisen, o Freude des Raghu-Geschlechts. Geh zu ihm und schaue jenen besten der Brāhmaṇas — geboren aus Mitra und Varuṇa.“

Word by Word

• अत्र: here
• अत्र: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: atra (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक-अव्यय (locative adverb)

• अगस्त्यः: Agastya
• अगस्त्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: agastya (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• मुनिश्रेष्ठः: the best of sages
• मुनिश्रेष्ठः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: muni + śreṣṭha (प्रातिपदिके)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (मुनीनाम् श्रेष्ठः)

• तिष्ठते: stays/stands
• तिष्ठते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √sthā (स्था धातु)
• Form: लट् (Present/वर्तमान), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपदम्

• रघुनन्दन: O descendant/son of Raghu
• रघुनन्दन: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: raghu + nandana (प्रातिपदिके)
• Form: पुंलिङ्गे, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (रघोः नन्दनः)

• तम्: him
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

• गत्वा: having gone
• गत्वा: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √gam (गम् धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभावः; पूर्वक्रिया

• पश्य: see
• पश्य: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √dṛś (दृश् धातु)
• Form: लोट् (Imperative/आज्ञार्थ), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपदम्

• विप्रेन्द्र: O lord of brahmins
• विप्रेन्द्र: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: vipra + indra (प्रातिपदिके)
• Form: पुंलिङ्गे, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (विप्राणाम् इन्द्रः)

• मित्रावरुणसम्भवम्: born of Mitra and Varuṇa
• मित्रावरुणसम्भवम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: mitra + varuṇa + sambhava (प्रातिपदिके)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (मित्रावरुणयोः सम्भवः) विशेषणम् (अगस्त्यस्य)

Speaker

Unspecified narrator within the Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya (contextual voice addressing Rāma)

Characters & Entities

• Agastya
• Raghu
• Rāma
• Mitra
• Varuṇa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Seek darśana of realized sages; their presence sanctifies a place and guides dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse highlights the sanctity of the locale where Sage Agastya resides (a tīrtha-space defined by ṛṣi-sannidhi).

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit rite is stated; the implied practice is ṛṣi-darśana (going to and beholding the sage with reverence).