Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 65

गणान्पराङ्मुखान्दृष्ट्वा सर्वे ते व्याधयो भृशम् । रुद्रकोपात्समुद्भूता देवाश्चापि प्रदुद्रुवुः

gaṇānparāṅmukhāndṛṣṭvā sarve te vyādhayo bhṛśam | rudrakopātsamudbhūtā devāścāpi pradudruvuḥ

Als sie sahen, dass die Gaṇas sich abwandten, breiteten sich jene grimmigen Krankheiten—aus Rudras Zorn geboren—mit Gewalt aus; und auch die Devas flohen in panischer Furcht.

गणान्the gaṇas (Śiva’s troops)
गणान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootगण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
पराङ्मुखान्turned away / facing away
पराङ्मुखान्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपराङ्मुख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; बहुव्रीहि-समासः (पराङ् + मुख) ‘whose faces are turned away’ विशेषणम् (gaṇān)
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund): having seen
सर्वेall
सर्वे:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम् (te)
तेthey
ते:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सर्वनाम
व्याधयःdiseases / afflictions
व्याधयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootव्याधि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
भृशम्greatly
भृशम्:
Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootभृशम् (अव्यय)
Formपरिमाण/तीव्रता-वाचक-अव्यय (intensely, greatly)
रुद्र-कोपात्from Rudra’s wrath
रुद्र-कोपात्:
Apadana (Cause/हेतु-अपादान)
TypeNoun
Rootरुद्र (प्रातिपदिक) + कोप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान/हेतु), एकवचन; तत्पुरुष-समासः (रुद्रस्य कोपः)
समुद्भूताःarisen / produced
समुद्भूताः:
Kriya (State/क्रिया)
TypeAdjective
Rootसम् + उद् + भू (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त-प्रत्यय), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम् (vyādhayaḥ)
देवाःthe gods
देवाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-बोधक-अव्यय
अपिalso
अपि:
Prayojaka (Emphasis/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपि-अर्थक-अव्यय (also/even)
प्रदुद्रुवुःfled / ran away
प्रदुद्रुवुः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootद्रु (धातु)
Formलिट्-लकार (perfect), प्रथम-पुरुष, बहुवचन; परस्मैपद; उपसर्गः प्र-

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating to the sages (deduced)

Tirtha: Kedāra (Kedāranātha)

Type: kshetra

Scene: As the gaṇas turn away, terrifying diseases born of Rudra’s anger surge across the field; even the Devas break and flee in fear.

G
Gaṇas
R
Rudra (Śiva)
D
Devas
V
Vyādhis (diseases)

FAQs

When divine anger is provoked, disorder manifests even as affliction; the verse warns that adharma invites suffering that overwhelms strength.

Kedāra’s mahātmya frame continues; the tīrtha is implied as a place where Rudra’s cosmic power is especially present.

No explicit ritual is prescribed in this verse.