Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 84

शिव उवाच । अजेयोऽहं विशालाक्षि तव नास्त्यत्र संशयः । अहंकारेण यत्प्रोक्तं तत्त्वतस्तद्विमृश्यताम्

śiva uvāca | ajeyo'haṃ viśālākṣi tava nāstyatra saṃśayaḥ | ahaṃkāreṇa yatproktaṃ tattvatastadvimṛśyatām

Śiva sprach: „O Weitblickende, ohne Zweifel bin ich für dich unbesiegbar. Doch was aus Hochmut gesprochen wurde, das sei in Wahrheit bedacht.“

śivaḥŚiva
śivaḥ:
Karta (Speaker/Subject)
TypeNoun
Rootśiva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
uvācasaid
uvāca:
Kriyā (Predicate)
TypeVerb
Root√vac (धातु)
Formलिट् (perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
ajeyaḥunconquerable
ajeyaḥ:
Karta (Subject complement)
TypeAdjective
Roota + jeya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नञ्-समास/उपसर्ग-निषेध (‘unconquerable’)
ahamI
aham:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा, एकवचन
viśālākṣiO wide-eyed one
viśālākṣi:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootviśāla + akṣi (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, संबोधन, एकवचन; बहुव्रीहिः (‘viśāle akṣiṇī yasyāḥ sā’)
tavaof you/for you
tava:
Sambandha (Genitive)
TypeNoun
Rootyuṣmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/genitive), एकवचन
nanot
na:
Negation
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध (negation particle)
astiis/exists
asti:
Kriyā (Predicate)
TypeVerb
Root√as (धातु)
Formलट् (present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
atrahere
atra:
Adhikaraṇa (Location)
TypeIndeclinable
Rootatra (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb)
saṃśayaḥdoubt
saṃśayaḥ:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootsaṃśaya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
ahaṃkāreṇaby ego
ahaṃkāreṇa:
Karaṇa (Instrument)
TypeNoun
Rootahaṃkāra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; करण/हेतु-भाव (by/through ego)
yatwhatever/that which
yat:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धसूचक
proktamspoken
proktam:
Karma (Object complement)
TypeAdjective
Rootpra√vac (धातु)
Formक्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘spoken’
tattvatasin reality
tattvatas:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial)
TypeIndeclinable
Roottattvatas (अव्यय)
Formअव्यय; तत्त्वतः = यथार्थतः (adverb: in truth)
tatthat
tat:
Karma (Object)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अन्वय-निर्देशक
vimṛśyatāmlet it be reflected upon
vimṛśyatām:
Kriyā (Predicate)
TypeVerb
Rootvi√mṛś (धातु)
Formलोट् (imperative), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; आज्ञार्थे—‘let it be considered’ (passive/impersonal sense)

Śiva

Tirtha: Kedāra / Kedāranātha

Type: kshetra

Scene: Śiva speaks calmly yet firmly to the wide-eyed Devī, asserting his unconquerable nature while advising reflection on pride-born speech; the mood is instructive, not harsh.

Ś
Śiva
P
Pārvatī

FAQs

Pride distorts speech; dharma requires truth-based reflection (tattva-vicāra) even amid divine play.

Kedāra is the overarching sacred setting of this khaṇḍa; this verse focuses on inner dharma (humility and discernment).

None; the instruction is contemplative—‘reflect in truth’ (vimṛśyatām).