Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 55

छलेनैव महाभाग कोलसंदर्शनेन हि । शिवरात्रिदिने चात्र स्वप्नस्ते न च योषितः

chalenaiva mahābhāga kolasaṃdarśanena hi | śivarātridine cātra svapnaste na ca yoṣitaḥ

O Glückseliger! Durch einen bloßen Vorwand—ja, durch den Anblick des Ebers—hattest du an diesem Tag der Śivarātri weder Schlaf noch Umgang mit einer Frau.

छलेनby deceit
छलेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootछल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन; Instrumental singular (by means of deceit)
एवindeed/only
एव:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिपात (emphatic particle)
महाभागO noble one
महाभाग:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहाभाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; Vocative singular (O fortunate one)
कोलboar
कोल:
Sambandha (Genitival relation in compound/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootकोल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; समासपूर्वपद (in compound)
संदर्शनेनby the sight/vision
संदर्शनेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootसंदर्शन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; Instrumental singular (by the sight/appearance)
हिfor/indeed
हि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (causal/emphatic particle)
शिवरात्रिदिनेon the day of Śivarātri
शिवरात्रिदिने:
Adhikarana (Location/Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootशिवरात्रि + दिन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; Locative singular (on the day of Śivarātri)
and
:
Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
अत्रhere
अत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक अव्यय (adverb of place)
स्वप्नःa dream
स्वप्नः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootस्वप्न (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Nominative singular
तेyour
ते:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति, एकवचन; Genitive singular (of you/your)
not
:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय (negation)
and
:
Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
योषितःwomen
योषितः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयोषित् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; Nominative plural (women)

Lomaharṣaṇa (Sūta), narrating to the sages (deduced from Māheśvarakhaṇḍa context)

Tirtha: Kedāra (Kedāranātha)

Type: kshetra

Listener: Puṣkasa (the beneficiary)

Scene: A devotee is described as having stayed awake on Śivarātri and remained without a woman; the ‘boar sighting’ functions as a narrative pretext leading to inadvertent vrata-like austerity in the Kedāra setting.

Ś
Śivarātri
K
Kola (boar)

FAQs

Even circumstantial restraint—wakefulness and avoidance of sensual indulgence—aligns with Śivarātri dharma and becomes spiritually fruitful.

Kedāra, as the setting of the Kedārakhaṇḍa narrative.

Śivarātri discipline: jāgara (no sleep) and brahmacarya/indriya-nigraha (restraint).