Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 69

ज्ञानं ज्ञेयं ज्ञानगम्यं ज्ञात्वा च परिगीयते । कथं केन च ज्ञातव्यं किं तद्वक्तुं विवक्षितम्

jñānaṃ jñeyaṃ jñānagamyaṃ jñātvā ca parigīyate | kathaṃ kena ca jñātavyaṃ kiṃ tadvaktuṃ vivakṣitam

Wissen, das Erkennbare und das, was durch Wissen erreicht wird, werden nach der Verwirklichung gepriesen. Doch wie und durch welches Mittel ist es zu erkennen—was genau soll darüber gelehrt werden?

ज्ञानम्knowledge
ज्ञानम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootज्ञान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
ज्ञेयम्knowable
ज्ञेयम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootज्ञा (धातु)
Formयत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (Gerundive), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘to be known’
ज्ञानगम्यम्attainable through knowledge
ज्ञानगम्यम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootज्ञान (प्रातिपदिक) + गम्य (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष (ज्ञानेन गम्यम् = attainable through knowledge)
ज्ञात्वाhaving known
ज्ञात्वा:
Kriya-visheṣaṇa (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootज्ञा (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (Gerund/Absolutive)
and
:
Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
परिगीयतेis sung/celebrated
परिगीयते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootगै (धातु)
Formलट्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि-प्रयोग (Passive), आत्मनेपद; उपसर्ग ‘परि-’
कथम्how
कथम्:
Prashna (Interrogative/प्रश्न)
TypeIndeclinable
Rootकथम् (अव्यय)
Formप्रश्न-अव्यय (interrogative adverb)
केनby whom/with what
केन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, तृतीया-विभक्ति, एकवचन (Instrumental)
and
:
Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
ज्ञातव्यम्is to be known
ज्ञातव्यम्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootज्ञा (धातु)
Formतव्यत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (Gerundive/Obligatory), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘to be known’
किम्what
किम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
तत्that
तत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; निर्देश (demonstrative)
वक्तुम्to say
वक्तुम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeIndeclinable
Rootवच् (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (Infinitive), अव्यय-स्वरूप
विवक्षितम्is intended
विवक्षितम्:
Kriya (Predicate complement/विधेय)
TypeAdjective
Rootविवक्ष् (धातु)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; भूतकृदन्त (past passive participle) ‘intended to be said’

Śaṃkara (Śiva)

Tirtha: Kedāra

Type: kshetra

Scene: A didactic moment: the listener’s earnest questioning is visible; Śiva’s gesture indicates he will define means and goal; symbolic triad (lamp, mirror, path) can represent jñāna-jñeya-jñāna-gamya.

J
Jñāna
J
Jñeya

FAQs

It frames the core inquiry: what is knowledge, what is to be known, and what method leads to realization.

The broader Kedāra context remains, but the verse is methodological/philosophical rather than a tirtha-stuti.

No ritual is stated; the emphasis is on right inquiry into the means of knowing.