Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 5

लोमश उवाच । ह्ताव तं तारकं संख्ये देवानामजयं ततः । अवध्यं च द्विजश्रेष्ठाः कुमारो जयमाप्तवान्

lomaśa uvāca | htāva taṃ tārakaṃ saṃkhye devānāmajayaṃ tataḥ | avadhyaṃ ca dvijaśreṣṭhāḥ kumāro jayamāptavān

Lomaśa sprach: Nachdem Kumāra (Skanda) Tāraka in der Schlacht erschlagen hatte—ihn, den die Götter nicht bezwingen konnten und den man für unverwundbar hielt—errang er den Sieg, o Bester der Zweimalgeborenen.

लोमशःLomaśa
लोमशः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootलोमश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriyā (action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन
हत्वाhaving killed
हत्वा:
Pūrvakāla-kriyā (prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootहन् (धातु) + त्वा (कृदन्त)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund): ‘having slain’ (पाठे ‘ह्ताव’ = ‘हत्वा’)
तम्him
तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
तारकम्Tāraka (demon)
तारकम्:
Karma (Object/कर्म) (apposition to तम्)
TypeNoun
Rootतारक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
संख्येin battle
संख्ये:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootसंख्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; अधिकरण (location)
देवानाम्of the gods
देवानाम्:
Sambandha (genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन
अजयम्unconquered, unconquerable
अजयम्:
Viśeṣaṇa (modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअजय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (of तारकम्)
ततःthen, thereafter
ततः:
Kriyā-viśeṣaṇa (adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय (adverb): ‘thereupon/then’
अवध्यम्not to be slain, invulnerable
अवध्यम्:
Viśeṣaṇa (modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअवध्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (of तम्/तारकम्)
and
:
Samuccaya (connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
द्विजश्रेष्ठाःO best of the twice-born (brāhmaṇas)
द्विजश्रेष्ठाः:
Sambodhana (address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक) + श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी/कर्मधारयभावः: द्विजानां श्रेष्ठाः), पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, बहुवचन
कुमारःKumāra
कुमारः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकुमार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
जयम्victory
जयम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootजय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
आप्तवान्obtained, attained
आप्तवान्:
Kriyā (verbal predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootआप् (धातु) + क्तवत् (कृदन्त)
Formक्तवत्-प्रत्ययान्त (past active participle used finitely), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; अर्थे—लिट्/भूतार्थ (has obtained)

Lomaśa

Tirtha: Kedāra (contextual listening-site)

Type: kshetra

Listener: Śaunaka (addressed as dvija-śreṣṭha)

Scene: Battlefield tableau: Kumāra as youthful commander with spear (śakti/vel), radiant armor, leading divine hosts; Tāraka as formidable asura; the moment of decisive strike framed as dharma’s victory.

L
Lomaśa
T
Tāraka
K
Kumāra (Skanda)
D
Devas

FAQs

Divine grace empowers Dharma: even the ‘invincible’ falls when cosmic order is restored through the Lord’s son, Kumāra.

The broader context is Kedārakhaṇḍa (Kedāra region); this verse itself focuses on Kumāra’s victory rather than a single tirtha act.

None in this verse; it is narrative praise (stuti/itihāsa) of Kumāra’s triumph.