Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 48

Devanagari script

विमानमारुह्य तदा महायशाः स शांकरिः सर्वगणैरुपेतः । श्रिया समेतः परया बभौ महान्स वीज्यमानश्चमरैर्महाप्रभैः

Transliteration

vimānamāruhya tadā mahāyaśāḥ sa śāṃkariḥ sarvagaṇairupetaḥ | śriyā sametaḥ parayā babhau mahānsa vījyamānaścamarairmahāprabhaiḥ

Translation

Dann bestieg der ruhmreiche Sohn Śaṅkaras (Kumāra) das Vimāna, begleitet von all seinen Gaṇas. In höchster Herrlichkeit erstrahlte er in großem Glanz, von leuchtenden Cāmara-Fächern umweht.

Word by Word

• विमानम्: a celestial car
• विमानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: विमान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• आरुह्य: having mounted
• आरुह्य: Purvakala-kriya (Prior action)
• Type: Verb
• Root: आ-रुह् (धातु) + ल्यप् (प्रत्यय)
• Form: ल्यबन्त-अव्ययकृदन्त (gerund): 'having mounted'

• तदा: then
• तदा: Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय

• महायशाः: greatly renowned
• महायशाः: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: महा + यशस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; महा + यशस् (बहुयशस्वी)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम

• शांकरिः: Śāṅkari (connected with Śaṅkara)
• शांकरिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शांकरि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; शंकरसम्बन्धी (epithet)

• सर्व: all
• सर्व: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: समासपूर्वपद (compound member)

• गणैः: by the groups (attendants)
• गणैः: Karana (Instrument/Means)
• Type: Noun
• Root: गण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन

• उपेतः: accompanied
• उपेतः: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: उप-इ (धातु) + क्त (प्रत्यय)
• Form: भूतकृदन्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सः इति विशेषणम्

• श्रिया: with splendor/fortune
• श्रिया: Karana (Instrument/Means)
• Type: Noun
• Root: श्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन

• समेतः: joined/attended
• समेतः: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सम्-इ (धातु) + क्त (प्रत्यय)
• Form: भूतकृदन्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सः इति विशेषणम्

• परया: supreme
• परया: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: परा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; श्रिया इति विशेषणम्

• बभौ: shone/appeared
• बभौ: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• महान्: great
• महान्: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सः इति विशेषणम्

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम (पुनरुक्ति)

• वीज्यमानः: being fanned
• वीज्यमानः: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: वीज् (धातु) + यमान (शानच्/मान)
• Form: वर्तमानकृदन्त (passive present participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सः इति विशेषणम्

• चमरैः: with yak-tail fans
• चमरैः: Karana (Instrument/Means)
• Type: Noun
• Root: चमर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन

• महा: great
• महा: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: महा (प्रातिपदिक)
• Form: समासपूर्वपद (compound member)

• प्रभैः: very splendid
• प्रभैः: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: प्रभा (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; महा + प्रभ (महाप्रभ)

Speaker

Narrator (Sūta/Lomaharṣaṇa) (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Kumāra, son of Śaṅkara, rises on a vimāna surrounded by gaṇas; he gleams with supreme śrī while attendants wave radiant cāmara-whisks, creating a haloed, regal tableau.

Characters & Entities

• Kumāra (Skanda)
• Śaṅkara (Śiva)
• Gaṇa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The protector of dharma appears with divine majesty; spiritual authority is marked by śrī (splendour) and righteous purpose.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse is part of Kedāra-khaṇḍa’s Kedārakṣetra-centered tradition, but it primarily magnifies Skanda’s divine manifestation rather than naming a site.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.